امیر خان متقی در پنجمین نشست فرمت مسکو سخنرانی کرد. وزیر خارجه طالبان سخنرانی خود را از روی یاد داشت خواند. این نشان میدهد که این سخنان حاصل تراوشات مغزی تنها امیر خان نیست. او به عنوان وزیر خارجه این گروه، تنها وظیفه قرائت آن را به عهده گرفته بود.
چیدمان کلمات نیز مُبیًن آن بود که تلاش شده بود سخنرانی از استانداردهای نوشتاری قابل ارائه در یک کنفرانس منطقه ای بر خور دار باشد.
به نظر میرسد که تهیه کنندهگان این متن میخواستند در “کازان روسیه” شقالقمر کنند و اعضای جلسه فرمت مسکو را تحت تاثیر قرار بدهند بویژه این که دستآوردهای طالبان در بخشهای مختلف امنیتی و اقتصادی برجسته و لارج شده بودند.
اما به چند دلیل دستآورد طالبان از نشست دور پنجم فرمت مسکو جز خودکشی سیاسی چیزی دیگری نبود؛
اول، سخنرانی وزیر خارجه طالبان عتاب آمیز، جنگنده و ستیزجویانه تهیه شده بود. در واقع امیر خان متقی به اعضای جلسه فرمت مسکو توپید و آن ها را به مداخله در امور داخلی افغانستان متهم کرد. این نوع سخنرانی برای کشوری که ایجاد روابط با جهان را با تقلا و تلاش “گدایی” میکند، نتیجه معکوس دارد.
دوم، متقی در جمعی سخنرانی میکرد که نود در صد آنها از حامیان و لابیگران این گروه در سطح جهانی و بینالمللی است. کشورهای در این اجلاس وجود دارند که در میادین جهانی به نمایندگی از طالبان حرف میزنند و سخنگوی غیر رسمی آنها هستند. اما همین کشورها خواست روشن ومشخص از طالبان دارند (تشکیل حکومت فراگیر). طالبان اما بدون درک موقف این کشورها با تاکید بر مواضع قبلی خود، دست رد به سینه آنها کوبید. اصرار طالبان بر موضع انحصار گرایانه خود، رژیم طالبان را در شرایط ناگوار قرار خواهد داد.
سوم ، طالبان از اعلامیه پایانی فرمت مسکو باید درک کرده باشند “راهی که می روند به ترکستان است” زیرا کشورهای عضو نشست فرمت مسکو، برغم هشدار تند امیر خان متقی مبنی بر عدم مداخله در امور داخلی افغانستان و نپیچیدن نسخه هر نوع حکومت برای طالبان، در اعلامیه پایانی مجددا بر تشکیل حکومت فراگیر و مشارکت تمام طیفهای سیاسی، قومی، زبانی و مذهبی در قدرت تاکید کردند.
چهارم، دست آورد طالبان از نشست فرمت مسکو، انزوای بیشتر جهانی، نا امیدی حامیان آنها از اصلاح حکومت تک قومی و انحصاری و در نهایت تیره شدن روابط میان این کشورها و اداره طالبان است.
به مفهوم دیگر، طالبان از مشارکت در این نشست نه تنها چیزی برای به رسمیت شناختن رژیم خود به دست نیاورد بل وزیر خارجه آنها بادست آورد “انتحار سیاسی” از روسیه برگشت.
نویسنده: سید محمد علی رضوانی، فعال رسانهای