قسمت اول
پرستو یا گنجشک، اصطلاح و رمزی در دنیای جاسوسی و اطلاعاتی است که قدمتی به اندازه تاریخ مکتوب بشر دارد. این اصطلاح برای دختران و زنانی به کار میرود که توسط دولتها و سازمانهای اطلاعاتی مأموریت دارند به عنوان معشوقه و با استفاده از جذابیتهای جنسی با سیاستمداران و نظامیان دشمن و همچنین با مخالفان داخلی و حتی دیپلماتهای خارجی، ارتباط برقرار کنند و از طریق آنها به اطلاعات محرمانه دست یابند.
تهیه عکس و فیلم از افراد مطرح و سیاستمداران هنگام رابطه نیز بخشی از مأموریت پرستوها است تا به عنوان ابزار فشار علیه دشمنان و مخالفان استفاده شود. برای این دسته از زنان که وظیفه بسیار سنگین و خطرناکی دارند، تله جنسی یا دام شیرین نیز به کار میرود که اسم با مسمّایی نسبت به مأموریت آنان است. البته جاسوسی توسط بانوان به دو نوع عادی و تله جنسی صورت میگیرد که در یادداشت حاضر عمدتاً نوع دوم آن در نظر است.
شهرت زنان در تخلیه اطلاعات از دشمنان و مخالفان، در فراوانی واقعات جاسوسی توسط آنها است و در غیرآن از مردان هم به عنوان تله جنسی و تخلیه اطلاعاتی در برقراری ارتباط با زنان سیاسی و سرشناس، استفاده شده و میشود.
اینکه موارد جاسوسی زنان از مردان نسبت به جاسوسی مردان از زنان بیشتر است، به سه دلیل عمده برمیگردد. نخست این که زنان در هنگام اجرای مأموریت، سوءظن کمتری را برمیانگیزند.
علت دوم نیز در قدرت جذابیت زنان قرار دارد که به راحتی مردان را مجذوب و مسحور خود میکنند.
سوم اینکه با توجه به قابلیتهای ذاتی زنان، آنها توانایی بالقوهای برای نفوذ در دل نیروهای دشمن و استفاده از آنها برای کسب اطلاعات دارند.
اینها قابلیتهایی هستند که مردان فاقد این توانایی بوده و یا کمتر به آن مجهز هستند. همین موضوع باعث شده است که زنان را در معادلات سیاسی و اطلاعاتی تبدیل به سربازان درجهیک کند؛ سربازانی که شاید در نبرد تنبهتن به پای مردان نرسند اما در نبردهای پنهانی و اطلاعاتی بیشترین پیروزیها را نصیب جبهه خود میکنند.
همانطور که در ابتدا اشاره شد، از زمانی که بشر تاریخ خود را مکتوب کرده است، تمسّک به زنان و دختران برای مأموریتهای سیاسی و استخباراتی هم شناخته شده است. این پدیده در بین تمدنهای قدیم از روم گرفته تا هند و چین و ایران باستان رایج بوده است. هندیها باستان با استفاده از این واقعیت که حتی قویترین مردان هم ممکن است تسلیم جذابیت زنان شوند، بهکارگیری جاسوسان و عوامل زن را به حد اعلای خود رسانده بودند. در تاریخ چین نیز به پرستوهای جاسوس اشاراتی شده است. مثلاً «گوجیان» امپراتور چین هفت قرن قبل از میلاد با استفاده از دو پرستوی زیبا، دولت رقیب خود به رهبری «یو» را ساقط و از صحنه خارج کرد. همینطور نقش پرستوهای جاسوس در جنگ «تروا» در یونان قدیم با هنرمندی و نقشآفرینی بانو «هلن» هم پُررنگ است.
البته منابع دیگر، «داریوش» هخامنشی را نیز دارای شبکهای از پرستوهای جاسوس معرفی میکند که درستی و نادرستی آن نیاز به تحقیق دارد. در این میان داستانهایی از ملکه «کلئوپاترا» که یک قرن قبل از میلاد مسیح بر مصر فرمانروایی میکرد نیز در دست است که نشان میدهد در یک رابطه پرستویی با «ژولیوس سزار» امپراتور روم، تاج و تخت مصر را از خود کرد اما بعداً با نیش مار دست به خودکشی زد.
در دوره اسلامی نیز حاکمان اموی از پرستوهای زن برای مقاصد خود استفاده کردهاند که در این خصوص روایتهای متعددی از جمله روایتی از مسمومیت امام حسن مجتبی توسط «جعده» همسرش وجود دارد.
عباسیها هم با این پدیده بیگانه نبودند تا جایی که داستانهای عاشقانه پرستوهای خلافت، نُقل مجلس شبنشینیهای بغداد بود و در کتاب «هزارویک شب» هم بازتاب یافته است. در این میان روایتی در کتاب «اثبات الوصیه» مسعودی وجود دارد که میگوید: امالفضل دختر «مأمون» عباسی همسر خود امام جواد را با تحریک دستگاه خلافت در یک اقدام سیاسی مسموم کرد. البته چنین داستانها و روایتها نیاز به بررسی بیشتر دارند تا روشن شود که جعده و امالفضل از ابتدا نقش پرستویی را بازی میکردند یا بعداً از آنها به عنوان طعمه استفاده شد. هرچه باشد، حاکمان اموی و عباسی از زنان برای اهداف سیاسی و استخباراتی خود استفاده میکردهاند.
جالب است که ردپای زنان پرستو در ادبیات حماسی ما مانند شاهنامه هم دیده میشود. «سودابه» یکی از این بانوان مقتدر و دلفریب است که فردوسی، اغواگری عاشقانه و نقش سیاسی و اطلاعاتی او را در داستان «سیاوش» به زیبایی بیان کرده است.
ادامه دارد…
منبع:
نویسنده: محمد مرادی