خبرگزاری پل – به طور میانگین هر مکان مشخص روی زمین، هر ۳۷۵ سال شاهد یک کسوف کامل است. بنابراین بسیاری از افرادی که شاهد این رویداد تاریخی هستند، نه تنها کسوف را تماشا میکنند، بلکه به تصویربرداری از آن نیز خواهند پرداخت. لورا پتیکولاس از دانشگاه ایالتی سونوما در کالیفرنیا از تمام کسانی که این کار را میکنند خواسته است تا در پروژه او با نام «مگامووی خورشیدگرفتگی» شرکت کنند. این پروژه قصد دارد با کنار هم گذاشتن صدها تصویری که توسط ناظران گرفته میشود، یک فیلم واحد از خورشیدگرفتگی تولید کند.
پتیکولاس همین پروژه را در سال ۲۰۱۷ اجرا کرد، اما متوجه شد به دلیل کمبود تصاویر، محصول نهایی «آنقدر که در ذهنمان تصور میکردیم زیبا نشد». بنابراین آنها این بار امیدوارند مجموعه وسیعتری از تصاویر، شامل تصاویر حرفهایتر از خورشیدگرفتگی در اختیارشان قرار بگیرد، تا بتوانند محصول کاملتر و دقیقیتری تولید کنند. آنها امیدوارند این مگامووی ویژگیهای تاج خورشید (هاله خورشید) را آشکار کند. از جمله فوران پلاسمای داغ که از دید ناظر زمینی اطراف قرص ماه پرتاب میشود، و با تصویربرداری افراد مختلف در طول مسیر کسوف تکمیلتر خواهد شد.
او میگوید: «این بار ما واقعا انتظار داریم بتوانیم آن فورانها و ویژگیهای در حال تغییر هاله خورشید را ببینیم». معمولا مطالعه چنین رویدادهایی به شدت دشوار است، مگر برای تلسکوپهایی با طراحی ویژه و یا فضاپیماهایی که قادرند خورشید را بپوشانند. اما یک خورشیدگرفتگی کامل به ناظران بسیار زیادی امکان انجام این کار را میدهد. این رویداد به خصوص از یک جنبه دیگر هم مورد توجه است. زیرا خورشید در حال رسیدن به دوره اوج چرخه فعالیت خود است که هر یازده سال یک بار تکمیل میشود. هنوز دلیل وجود این چرخه به طور کامل برای ما مشخص نیست.
در سال ۲۰۱۷ لاکپشتهای غولپیکر گالاپاگوس به طرز شگفتانگیزی به خورشیدگرفتگی واکنش نشان دادند، و آن را به عنوان نشانهای برای جفتگیری تعبیر کردند
پتیکولاس میگوید: «این خورشیدگرفتگی از نظر شمار افرادی که در مسیر کسوف کامل قرار میگیرند، خورشیدگرفتگی بسیار بزرگتری محسوب میشود. این پروژه واقعا روی این موضوع حساب کرده است، و من امیدوارم حدود ۵۰۰ داوطلب تصاویری را بارگذاری کنند».
برای بسیاری از کسانی که روی سطح زمین هستند، وضعیت هوا می تواند عامل تعیینکنندهای باشد که آیا واقعا خواهند توانست کسوف کامل را ببینند یا خیر. زیرا ابرها همیشه میتوانند تجربه دیدن خورشید را ضایع کنند. یکی از راههای اجتناب از این مساله، پرواز به آسمانها است. یعنی دقیقا کاری که ناسا قصد دارد با دو هواپیمای «دابلیوبی-۵۷» خود انجام دهد. این هواپیماها با پرواز در ارتفاع ۱۵ کیلومتری از سطح زمین، از ساحل مکزیک مسیر کسوف کامل را دنبال میکنند، هفت دقیقه تاریکی را تجربه خواهند کرد و به ابزاری مجهز هستند که میتوانند با آن به مطالعه خورشید بپردازند.
امیر کاسپی از موسسه تحقیقات جنوبغربی در کلورادو با استفاده از یک دوربین مادون قرمز که روی هواپیما نصب شده، یکی از این مطالعات را رهبری میکند. هرچند او شخصا برای مطالعه تاج خورشید سوار این هواپیما نخواهد بود. یکی از عجایب تاج این است که حرارت آن در مقایسه با دمای سطح خورشید که فقط ۵ هزار درجه سانتیگراد است، به میلیونها درجه میرسد، و البته هنوز دلیلی برای توضیح کامل این پدیده در دست نیست.
کاسپی فکر میکند که ممکن است ارتباطی بین پرتابهای پلاسما از خورشید که به آن زبانه یا برجستگی گفته میشود، با خود تاج وجود داشته باشد. برجستگی خورشیدی در اصل تودهای از پلاسما است که از سطح بیرون جهیده است. دمای این برجستگیها تا ۳۰ هزار درجه سانتیگراد میرسد که نسبت به تاج بسیاری خنکتر است، اما میتواند در مادون قرمز به روشنی پرتوافشانی کند. کاسپی میگوید: «ما سعی داریم به این سوال پاسخ دهیم که چه چیزی عامل این پرتوافشانی است. زیرا با توجه به این تفاوت عظیم دما، آنها نمیتوانند از یک مکانیسم پیروی کنند». یک پاسخ به این سوال میتواند به نحوه پیچیدن و چرخش میدانهای مغناطیسی بر فراز سطح خورشید مربوط شود.
اگر فکر میکنید موشکها و هواپیما برای رصد کردن خورشیدگرفتگی کافی نیستند، آنجلا دجاردینز از دانشگاه ایالتی مونتانا رهبری ۵۳ تیم از دانشجویان در سراسر ایالات متحده را برعهده خواهد داشت که قرار است در قالب «پروژه سراسری بالون خورشیدگرفتگی» ۶۰۰ بالون را به درون جو بفرستند. این بالونها تا ارتفاع ۳۵ کیلومتری بالا میروند، و با استفاده از ابزارهایی که دارند قادر خواهند بود چگونگی واکنش جو و آبوهوای زمین را نسبت به شرایط در حال تغییر خورشیدگرفتگی نشان دهند.
برخی از این ابزارها برای مطالعه امواج گرانشی هستند، امواج فشاری (امواج پی) که در نتیجه تغییر دما در جو حرکت میکنند. دجاردینز میگوید: «مثل امواجی میماند که بر اثر پرتاب شدن یک سنگ در یک حوضچه ایجاد میشوند». از سایر ابزارهای موجود در بالونها برای سنجش رطوبت، جهت و سرعت باد استفاده میشود تا هر تغییری که بر اثر خورشیدگرفتگی در آنها ایجاد میشود را ثبت کنند. دجاردینز میگوید: «در اختیار داشتن ۶۰۰ بالون پرنده برای سنجش وضعیت جوی منبع فوقالعاده با ارزشی از دادهها محسوب میشود. ما انتظار داریم حداقل دوازده مقاله در نتیجه دادههایی که گردآوری میکنیم منتشر شود. حتی دوربینهایی روی بالونها نصب شده که خورشیدگرفتگی را به صورت زنده برای زمین مخابره میکنند».
با وجودیکه کسوف کامل آمریکا در سال ۲۰۱۷ توانست اشتیاق عموم مردم و دانشمندان را جلب کند، انتظار میرود خورشیدگرفتگی کامل در سال ۲۰۲۴، با توجه به گستردگی مناطق تحت پوشش و دانش ما از آنچه که این بار انتظارش را میکشیم، به مراتب بیشتر از رویداد پیشین مورد مشاهده و مطالعه قرار بگیرد.
هارتستون-رز میگوید: «فکر میکنم این بار مردم بیشتر هیجانزده هستند. ۲۰۱۷ به شکل غیرمنتظرهای جالب بود. خورشیدگرفتگی ۲۰۲۴ در بخشهای وسیعتری از آمریکا رخ میدهد و با توجه به اینکه خورشید در یک چرخه شگفتانگیز پرتاب به سر میبرد، حتی زیباتر هم میشود. تاج خورشید این بار فوقالعاده خواهد بود».
خورشیدگرفتگی کامل ۲۰۲۴: دانشمندان چطور کسوف آمریکای شمالی را مطالعه میکنند؟(۲)