بدنبال شیوع بیماری آبله میمون در شرق و مرکز افریقا، سازمان بهداشت جهانی، وضعیت اضطراری کرده است. تدروس آدهانوم، رییس این سازمان بینالمللی گفته است که توجه هماهنگ در تمامی کشورها برای توقف شیوع بیماری و نجات جان انسانها ضروری است.
وضعیت هشدار اضطراری بالاترین سطح هشدار سازمان جهانی بهداشت است و هدف آن تسریع در روند تحقیقات، تامین مالی و اقدامات بینالمللی بهداشت عمومی و همکاری کشورها برای مهار یک بیماری است.
آبله میمون که در حال حال حاضر در مراکز درمانی از آن به نام “امپاکس” یاد میکنند یک بیماری واگیر است که میتواند از طریق تماس نزدیک با حیوانات یا انسان مبتلا به آن شیوع پیدا کند.
این بیماری معمولا خفیف و در موارد نادر کشنده است و علایمی شبیه آنفولانزا و ضایعات جلدی در سراسر بدن ایجاد میکند.
شیوع آبله میمون در کنگو با شیوع یک سویه بومی، معروف به «کلاد آی» شروع شد. اما به نظر میرسد نوع جدید، کلاد آیبی، از طریق تماس نزدیک از جمله تماس جنسی، راحتتر گسترش مییابد.
سویه ملایمتری از امپاکس به نام «کلاد ۲» که در غرب آفریقا وجود دارد، باعث شیوع جهانی در سال ۲۰۲۲ شد.
این سویه به تقریباً ۱۰۰ کشور، از جمله کشورهای اروپایی و آسیایی که معمولاً با این ویروس مواجه نمیشوند، گسترش یافت، اما با واکسیناسیون گروههای آسیبپذیر تحت کنترل درآمد.
از شروع سال جاری میلادی، بیش از ۱۳ هزار و ۷۰۰ مورد ابتلا به امپاکس در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده است که حداقل ۴۵۰ مورد آن به مرگ منجر شده است. این رقم نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۳، افزایش ۱۶۰ درصدی در ابتلا و ۱۹ درصدی در مرگها را نشان میدهد.
شیوع فعلی امپاکس نگرانکنندهتر از شیوعهای قبلی است، زیرا شامل سویه جدیدی از بیماری است که کارشناسان میگویند خطرناکترین نوعی است که تاکنون مشاهده کردهاند.
علائم و نشانههای بیماری چیست؟
علائم اولیه شامل تب، سردرد، تورم، کمردرد و درد عضلات است. پس از کاهش تب، ممکن است التهاب یا بثورات پوستی بروز کند که معمولاً ابتدا بر روی صورت ظاهر شده و سپس به سایر قسمتهای بدن، بهویژه کف دستها و کف پاها، گسترش مییابد.
عفونت معمولاً خود به خود بهبود مییابد و بین ۱۴ تا ۲۱ روز طول میکشد. در موارد شدید اما ضایعات میتوانند تمام بدن را درگیر کنند و بهویژه به دهان، چشمها و اندامهای تناسلی آسیب برسانند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر اند؟
بیشتر موارد معمولاً در افرادی دیده میشود که روابط جنسی فعال دارند، و مردانی که با مردان دیگر رابطه دارند. افرادی که دارای چندین شریک جنسی هستند یا شرکای جدید دارند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.
اما هر کسی که با فردی که علائم بیماری دارد، تماس نزدیک داشته باشد، میتواند به ویروس مبتلا شود، از جمله کارکنان بهداشتی و اعضای خانواده.
توصیه میشود که از برقراری تماس نزدیک با افرادی که به امپاکس مبتلا هستند پرهیز کنید و در صورتی که ویروس در محیط اطرافتان وجود دارد، دستان خود را با صابون و آب بشویید.
چگونه درمان میشود؟
یک از درمانهایی که برای درمان آبله میمون پیشنهاد شده، میتواند برای درمان امپاکس نیز مفید باشد، اما تحقیقات کمی در مورد میزان اثرگذاری آن انجام شده است.
شیوع بیماری امپاکس میتواند با پیشگیری از ابتلا به عفونت مدیریت شود و بهترین راه برای این کار، استفاده از واکسن است.
سه نوع واکسن وجود دارد، اما معمولاً فقط افرادی که در معرض خطر قرار دارند یا با فرد مبتلا به بیماری تماس نزدیک داشتهاند، قادر به دریافت این واکسنها هستند.
سازمان جهانی بهداشت در حال حاضر توصیه نمیکند که تمام افراد واکسینه شوند.