سازمان جهانی انسان‌گرا ضمن هشدار در باره گسترش افراط‌گرایی راست افراطی از کشورها خواسته است که اقدامات ملموس در باره لغو قوانین ضد کفر گویی روی دست گیرند.
این سازمان با انتشار بیانیه‌ای از دولت‌ها خواسته است که افراد غیرمذهبی را نیز در شمار مدافعان حقوق بشری قرار دهند، کارشناسان سازمان ملل می‌گویند که این افراد با طرد و محرومیت در جامعه مواجه هستند.
در بیانیه این سازمان گفته شده کشورها باید اطمینان حاصل کنند که اصلاح نظام حقوق بشر سازمان ملل، فضای لازم برای شنیده‌شدن صدای مدافعان حقوق بشر را گسترش دهند، نه اینکه آن را محدودتر سازد.
سازمان جهانی انسان‌گرا، نماینده و چتر جهانی برای جنبش‌های انسان‌گرایی (اومانیستی)، سکولار، بی‌خدا (آتئیست)، خردگرا و آزاداندیش در سراسر جهان است.
این سازمان می‌گوید که در راستای دفاع از حقوق بشر، آزادی بیان، سکولاریسم و حمایت از انسان‌گرایانی که در کشورهای مختلف به دلیل باورهای خود در معرض خطر یا آزار هستند، فعالیت می‌کند.
سازمان جهانی انسان‌گرا در بیانیه‌ای خود وضعیت افراد غیرمذهبی را در بسیاری از کشورها را وخیم توصیف کرده و گفته است: “افرادی به دلیل مطالبه حق خود برای آزادی دین یا عقیده، از سوی بازیگران دولتی و غیردولتی تحت آزار و تعقیب قرار می‌گیرند.”
در بیانیه گفته شده این افراد با برچسب‌هایی همچون مخالف، افراط‌گرا، تروریست یا منحرف معرفی می‌شوند؛ برچسب‌هایی که خطرات قابل‌توجهی برای امنیت شخصی و موقعیت اجتماعی آنان به همراه دارند.
به گفته سازمان جهانی انسان‌گرا، دولت‌ها سرکوب فعالان غیرمذهبی را به‌صورت فراملی اعمال می‌کنند، به‌طوری‌که برخی از این فعالان در تبعید با تهدید به مرگ مواجه شده‌اند و خانواده‌های برخی دیگر نیز مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند.
قوانین مربوط به کفرگویی در بیش از ۸۰ کشور همچنان برقرار هستند از جمله افغانستان، ایران و پاکستان.
خداناباوری در افغانستان تحت کنترول طالبان
خداناباوری در افغانستان، به‌ویژه پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، موضوعی بسیار حساس و پرخطر است. به باور طالبان افرادی که به وجود خدا باور ندارند، از اسلام فاصله گرفته‌اند یا باورهای دینی خود را زیر سؤال می‌برند.
ممکن است این افراد با خطرهای جدی اجتماعی، خانوادگی و امنیتی روبه‌رو شوند، خطری که به قیمت جان آنها منجر خواهد شد.
محمد یاسین محسنی از مهاجران افغان در سویدن می‌گوید طالبان شماری افرادی را که به جرایم جنایی مجازات می‌کنند افرادی هستند که به جرم خداناباوری بازداشت شده بودند. هر چند به طور رسمی از سوی طالبان هیچ آماری در باره افراد بازداشت افراد خداناباور منتشر نشده است، اما به باور آقای محسنی سیاست طالبان اجازه انتشار آمار افراد خداناباوری در افغانستان را نمی‌دهد.
محمد یاسین محسنی که اصالتا از ولسوالی جاغوری ولایت غزنی است، به خبرگزاری پل پرس گفت شماری ها افغان‌های خداناباور در کشورهای غربی عملا در باره باورشان اظهار نظر کردند. به گفته او، قوانین حاکم در افغانستان این حق را به افراد دیگر اندیش و خداناباورها نمی‌دهد.
محسنی گفت حتی کسانی که معتقد به اسلام هستند و در فضای مجازی به برخورد محتسبان طالبان اعتراض کردند، بازداشت و مجازات شدند. محتسبان به افراد در بدنه نظام طالبان گفته می‌شوند که ماموران اجرای احکام سخت اسلامی در افغانستان هستند.
محسنی می‌گوید که جامعه جهانی صدای دیگر اندیشان و خداناباوران را بشنوند و رژیم طالبان را زیر فشار قرار دهند تا به حقوق خداناباوران در افغانستان احترام بگذارد. این پناهجوی افغان یکی از هزاران خداناباور در بیرون از افغانستان است که به طور صریح و علنی در باره باورش صحبت می‌کند.
۴. چرا آمار خداناباوران افغانستان مشخص نیست؟
دلایل متعددی وجود دارد که در افغانستان تحت کنترول طالبان آمار رسمی از افراد خداناباور وجود ندارند. مانند:
ترس از افشا شدن: افراد ممکن است عقاید واقعی خود را حتی از نزدیکان پنهان کنند.
نبود امکان نظرسنجی آزاد: در فضای محدود سیاسی و مذهبی، پاسخ‌گویی صادقانه به پرسش‌های مربوط به دین دشوار است.
نبود تشکل‌های مستقل: خداناباوران نمی‌توانند به‌آسانی انجمن‌های علنی و امن ایجاد کنند.
پنهان ماندن تجربه‌های شخصی: بسیاری از افرادی که باور خود را تغییر داده‌اند، ممکن است هیچ‌گاه تجربه‌شان را به رسانه‌ها یا سازمان‌های حقوق بشری گزارش نکنند.
محمد یاسین محسنی می گوید در طول تاریخ برای دیگر اندیشان و خداناباوران فضای افغانستان همواره مملو از خفقان و اختناق بوده است.
به گفته او، به دلیل سنتی بودن جامعه افغانستان و مردم به شدت مذهبی، تشکل‌ها و انجمن‌ها در افغانستان هیچگاهی جرات نکردند در باره آزادی دین اظهار نظر کنند.
آیا خداناباوری در افغانستان جرم است؟
در نظام حقوقی طالبان، برداشت حنفی از شریعت مبنای مهم تصمیم‌گیری قضایی است.
وزارت خارجه امریکا درباره آزادی مذهبی افغانستان گزارش داده که در فقه حنفی، ترک اسلام می‌تواند ارتداد محسوب شود و برای آن مجازات‌های بسیار سنگین در نظر گرفته شده است. همچنین نوشته‌ها یا سخنان ضداسلامی ممکن است تحت عنوان کفرگویی یا اهانت به مقدسات پیگرد شوند.
پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهند که اندیشه‌های جدید سیاسی و اجتماعی در افغانستان طی چند مرحله رشد کردند؛ اما تاریخ مستند خداناباوری سازمان‌یافته و جمعی، نسبتاً محدود است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، امکان بحث علنی درباره دین، سکولاریسم و خداناباوری با محدودیت‌های جدی روبه‌رو شده است.
برای کسی که در افغانستان زندگی می‌کند، تفاوت مهمی میان مطالعهٔ خصوصی فلسفه و اعلام علنی خداناباوری وجود دارد. در چنین شرایطی، اینترنت و جامعهٔ مهاجران افغان می‌توانند منابع آشنایی با دیدگاه‌های متفاوت باشند؛ اما فعالیت آنلاین نیز ممکن است در صورت افشای هویت، خطرهایی ایجاد کند.
همچنین، باید توجه داشت که همهٔ افغان‌های خارج از کشور یا تمام منتقدان طالبان خداناباور نیستند. بسیاری از آنان مسلمانانی هستند که از حکومت دینی، تفسیر طالبان از اسلام یا محدودیت‌های اجتماعی انتقاد می‌کنند.