مولوی حبیبالله آغا، وزیر معارف طالبان در سفر به نورستان در شمال شرق کشور گفته که مطابق برنامه، قرار است در هر ولسوالی ده مدرسه دینی ساخته شود.
او خطاب به مردمی که در سخرانی او تجمع کرده بودند گفت: “برای ایجاد مدارس برای کودکان به شما بودجه میدهیم. در هر ولسوالی ده، ده مدرسه بسازید.”
این در حالیست که مطابق برنامه طالبان قرار است در هر ولایت یک مدرسه بزرگ جهادی نیز ساخته شود. طالبان تا اکنون شماری از مراکر علمی، آموزشی و فرهنگی را به مدارس جهادی تغییر دادهاند.
در ماه سرطان سال گذشته گزارش شد که طالبان مکان نیروی ویژه محافظت از رئیس جمهور پیشین در داخل محوطه ارگ را به مدرسه دینی تغییر داده اند.
ساخت مدرسههای دینی با کدام هزینه؟
در حالیکه فقر، بیکاری و گرسنگی در افغانستان بیداد میکند، ساخت مدارس دینی آنهم ده مدرسه در هر ولسوالی این پرسش را مطرح کرده است که پول ساخت این مدارس از کجا تامین میشود.
سران طالبان تا اکون به این پرسش پاسخ ندادهاند، اما همواره نیمنگاهی به چهل میلیون دالریست که به بهانه کمکهای بشری وارد افغانستان میشود.
منتقدان طالبان و کارشناسان میگویند که طالبان به این پولها دسترسی دارند و از آن برای استحکام پایههای نظام “امارت اسلامی” و اهداف کاربردی مانند ساخت مدارس دینی و جهادی استفاده میکنند.
هنوز معلوم نیست که ساخت یک مدرسه دینی چقدر هزینه دارد، اما حتی اگر پول آن فراهم شود، آیا ساخت مدارس دینی به پیمانه که طالبان میگویند در شرایط کنونی افغانستان ضروریست؟
محمد محق پژوهشگر امور دینی در این باره گفت: “افزایش بیش از حد مدارس دینی در یک جامعه سبب بحران میشود. ضرورت ما تنها به مدارس دینی نیست. اگر هر رشته یا هر تخصصی را بیش از حد نیاز جامعه قابل توجه قرار دهید و روی آن سرمایه گذاری شود بیشتر مردم از آن رشته فارغ شوند که زمینه جذب آنها به بازار کار وجود نداشته باشد و محیط به آن ضرورت نداشته باشد آن خود شامل بحران است.”
فاصله میان مدارس دینی و مکاتب-دانشگاهها
طالبان متهم اند که میان مدارس دینی و مکاتب و دانشگاهها فاصله ایجاد کردهاند. اغلب طالبان از مدارس دینی فارغالتحصل شدهاند و دید خوبی نسبت به مکاتب و دانشگاه ندارند.
کارشناسان میگویند که علاقهمندی طالبان بیشتر این است که کودکان و نوجوانان دروس دینی را فرا گیرند تا درس علمی و اکادمیک را.
حدود ۶۲۰ روز است که مکتبها به روی دختران بالاتر از صنف ششم بسته است و طالبان اجازه تحصیل برای دختران در مقطع دانشگاه را نیز نمی دهند.
نشانههای زیاد وجود دارد که طالبان درصدد ایجاد فاصله میان مدرسه و مکتب است. این موضع در صحبتهای سران طالبان به خوبی قابل درک است.
طابان حتی مضامین دینی را برای پسران در مکاتب و دانشگاههای جایگزین درسهای اکادمیک کرده و یا حداقل شمار تدریس مضامین درسی را افزایش دادهاند.
مایوس و سرخورده از دین
برخی کارشناسان به این باروند که آوردن فشار بیش از حد به مردم آنها را به اعمالی ترغیب میکند که ممکن برای خود آنها، خانواده، جامعه و در کل دینمداری آسیب برساند.
در نظر گرفتن خواست جوانان و فراهم کردن امکانات برای رشد آنها از اولویتهای دولتها خوانده شده است. اما طالبان کمتر به این مساله توجه میکنند و همه موارد را از عینک دین نگاه میکنند.
خبرگزاری پل با مرتضی کریمی، پناهنده افغان در سویدن گفتگو کرده است که دین اسلام را ترک کرده و به خداناباوری روی آورده است.
آقای کریمی میگوید که اعمال طالبان از جمله حملات انتحاری، کشتار هزارهها، مذهبستیزی و نگاه هژمونی این گروه به زنان و دختران باعث شده که او برای همیشه اسلام را ترک کند و دیگر به سراغ دین نرود.
هر چند مرتضی کریمی در سویدن زندگی میکند و این موضوع را به صراحت مطرح کرده است، اما برای خیلیها در داخل افغانستان که کمرشان زیر بار فشارهای اقتصادی، تحریمها،تهدیدها و فشار طالبان خم شده، طرح این مساله مرگآور است.
تحقیقات نشان داده است، به هر پیمانه که انسانها اجبارا به انجام کاری وادار شوند، فاصله فاعل با فعل یا ریشه کار نیز افزایش پیدا میکند.
مرتضی کریمی میگوید هر چند او مسلمان زاده است، و ممکن تصمیم ترک دین برایش گران تمام شود، اما برای اینکه به حرف دلش گوش کرده باشد، برای همیشه ارتباط خود با طالب و دین این گروه را قطع کرده است.
نویسنده:
