قبل از اینکه وارد بحث شویم، باید گفت که برای شاد بودن باید هزینه داد و نمی توان بدون مدیریت مشکلات زندگی و افکار منفی به شادی عمیق و ماندگار رسید.
یکی از راههای رسیدن به شادی عمیق، فراموش کردن غمها، مشکلات و جنجالهای روزگار، رو آوردن به موسیقی است،
حالا سوال اساسی اینجاست که برای رسیدن به این شادی در کشوری مانند افعانستان باید چقدر هزینه پرداخت؟
قبل از اینکه به این پرسش پاسخ داده شود، باید گفت که درصد شادی و یا اینکه مردم ما چقدر شاد اند باید به آمارها و نظرسنجیها مراجعه شود. این مساله به این لحاظ مهم است که ضرورت و نیاز به شادی و یا شاد بودن در یک جامعه را برجسته میکند و آنگاه یکی از وظایف دولتها است که با پرداخت هزینه در جامعه شادی تولید کنند.
آخرین گزارش سالانه سازمانملل در باره شادترین مردم دنیا حاکیست که افغانستان در این فهرست در قعر جدول قرار دارد.
در این گزارش که به تاریخ 18 مارچ 2022 منتشر شد، فنلندیها شادترین و افغانستانیها عمگینترین مردم دنیا اند.
این گزارش در میان ١۴٦ کشور جهان، تهیه شده که برای افغانستان لقب “ناشادترین” کشور دنیا داده شده است.
سازمانملل میگوید عوامل مختلفی در شادی شهروندان یک کشور نقش دارد، از بازدهی اقتصادی گرفته تاحمایت اجتماعی، حکومت داری خوب، امید به زندگی سالم، سخاوتمندی تا نبود فساد اداری.
افغانستان که در انتهای این فهرست قرار دارد پس از به قدرت رسیدن طالبان با بحران بشری، افزایش بیکاری و فقر دست و پنجه نرم می کند، خیلیها ممکن است بگویند طالبان برای رفع این پدیدهها تلاش میکنند اما نباید ناگفته گذاشته که سران این گروه در کنار زدن برخی عوامل که منجر به خوشی و شادی مردم میشوند، نقش دارند و به طور اجبار و اکراه شادی را از مردم گرفته اند. یکی از این پدیدهها “موسیقی” است.
نتایج بدست آمده نشان میدهد که شنیدن موسیقی سبب نشاد میشود و ممکن حتی اگر هم شده برای مدت کوتاهی شنونده غمها، و مشکلات را فراموش کند و از ناهنجاریهای اجتماعی عبور میکنند.
برخی کشورها مانند دو کشور همسایه افغانستان ایران و پاکستان دولتها برای ترویچ شادی و خوشحالی در رسانههای دولتی سرمایهگذاری میکنند و سبب بازتولید شادی و خوشحالی میشوند. مانند پخش موسیقی، برگزاری مسابقات هنری و اجرای کنسرتها.
در افغانستان اما سبد خوشحالی مردم هر روز خالیتر میشود. طالبان از این سبد موسیقی که منجر به شادی و خوشحالی میشود را به زور برداشته اند.
این گروه حتی برای شاد شدن و شنیدن موسیقی جزاهای سنگینی وضع کردهاند.
از اگست 2021 که طالبان به قدرت رسیدند، افراد این گروه چندین هنرمند، نوازده، طنر پرداز و کمدین را بازداشت، شکنجه و به قتل رساندند.
قربانیان هیچ ارتباطی با جوانب جنگ، گروهها و احزاب سیاسی نداشتند و وظیفه آنها فقط خلق شادی و ایجاد خوشحالی در بین مردم بود.
هزینهای که مردم افغانستان برای شادی و شاد بودن میپردازند بسیار سنگن است. هر چند می دانیم مردم در مکزیک، روسیه و آفریقای جنوبی بین 5 تا 10 درصد درآمد خود را برای شاد بودن میپردازند، شیلی، ترکیه، کوریا، آمریکا، بریتانیا، آلمان، ایتالیا، اتحادیه اروپا، کانادا، جاپان و فرانسه بین 10 تا 20 درصد از هزینه سبد خانوار خود را به تفریح و شاد بودن اختصاص میدهند. اما در افغانستان علاوه بر اینکه شاد بودن از مردم گرفته شده، شهروندان برای شادی کردن و شاد کردن دیگران مجازات میشوند.
در حاکمیت طالبان جزای شادی در مراسم عروسی بین بیست تا چهل هزار افغانی جریمه نقدی است، برای کسانیکه شادی میآفرینند از چهل ضربه شلاق تا محکومیت زندان و حتی مرگ است.
طالبان چندین هنرمند را بازداشت و تا سرحد مرگ شکنجه کردند و برای رهایی آنها مشروط بر اینکه هرگز سراغ موسیقی نروند، ضمانتهای کلانی گرفتهاند، مثلا موسی شاهین، آوازخوان محلی پنجشیر که دو بار زندانی و به شدت شکنجه شد.
به روز دوشنبه 15 جوزا، مسلم گلزار از آوازخوانان محلی ولایت نورستان در ولسوالی مندول این ولایت ترور شد.
در اعتراض به خاموشی موسیقی افغانستان و ضدیت طالبان با هنرمندان، فرها دریا از آوازخوانهای مشهور کشور کارزار هنری تحت نام “آوازهای خفهشده” در تور اروپایی راه اندازی کرد.
در یک کلام طالبان تمامی خوشیها را از مردم گرفتهاند و هزاران مامور را تحت نام محتسبان در شهرها مستقر کردهاند تا در کنار امر به معروف و نهی از منکر مانع مردم به گوش دادن به موسیقی شوند. گزارشهای زیاد از برخورد خشونتآمیز این ماموران با مردم منتشر شده است.
بر اساس یک نظرسنجی که حدود یک ماه قبل از سوی موسسه گالوب منتشر شد، اکثر مردم افغانستان خود را بدبختترین مردمان روی زمین می خوانند، نظرسنجی نشان میدهد که وضعیت زندگی از زمان به قدرت رسیدن طالبان در اگست ۲۰۲۱ بدتر شده است.
در این نظرسنجی که به طور میانگین ۹۸ درصد از مردان و زنان در مقاطع مختلف سنی از وضعیت زندگی در افغانستان ناراضی اند، مردم گفتند: “چیزی جز رنج و مصیبت در زندگی نداشته اند.”
پیشتر سازمانهای حقوق بشری هشدار داند که دختران و زنان در افغانستان درحالیکه اکثریت آنها چیزی برای خوردن ندارند، در گنج خانهها گیر کرده و فکر خودکشی بین آنها افزایش یافته است.
در یک سال گذشته، آمارها و گزارشها نشان میدهد که درصد خودکشی میان قشر اغلب جوان و نوجوان اعم از پسر و دختر به طور بیسابقهای افزایش یافته است.
در رسانههای افغانستان جز برنامههای سیاسی و مذهبی چیزی دیگری نمایش داده نمیشود، تمام دلخوشی مردم در گنج تنهایی گوش دادن به نوای دلتنگیست، نوای که در گوش شنونده ندای افسردگی، یاس و نومیدی میسراید.