روابط تهران و اسلامآباد با طالبان به شدت تیره و تاریک است، این دو کشور هوادار طالبان پس از آن دل از این گروه کندند که با پیروزی طالبان در اگست 2021 آهسته آهسته ناآرامی در این دو کشور همسایه افغانستان خواب را از چشمان دولتمردان آن ربود.
تهران با جنجالهای تازه بیآبی در سیستان و بلوچستان که سرمنشا آن را در کابل میبیند گرفتار شده است، جنجالی که به یک دردسر عظیم برای نیروهای نظامی ایران در این منطقه خشک تبدیل شده است.
ایران طالبان را مقصر اصلی این خشکسالی میداند زیرا به گفته دولتمردان این کشور طالبان به توافقنامه 1351 حقآبه پشت پا زده اند و آبی که حق سیستان و بلوچستان است را نمیدهند.
از جانب دیگر در ناآرامی گسترده اخیر در پاکستان، انگشت اشاره اتهام دولتمردان پاکستانی به طرف طالبان در افغانستان است. اسلامآباد مدعیست که اعضای تحریک طالبان پاکستانی موسوم به تیتیپی در خاک افغانستان پناهگاههای امن دارند و از افغانستان برای انجام حملات تروریستی وارد پاکستان میشوند، طالبان اما این اتهام را همواره رد کرده و اطمینان دادهاند که به هیچ گروهی اجازه استفاده از خاک افغانستان را نمیدهند.
طالبان داستان را هر طوری که تعریف کنند، اما رضایت تهران و اسلامآباد را تا اینجای کار کسب نکردند.
درد کهنه
با بدترشدن اوضاع میان تهران و کابل، حالا درد کهنه ایران سرباز کرده است. هر چند این کشور پس از اینکه امیدشان از رها شدن آب هیرمند/هلمند از جانب طالبان قطع شد، لب به انتقاد از طالبان در سطح بینالمللی گشود.
حالا تهران خاک یک پرونده 25 ساله را پس زده و به تازگی اعلام کرده که طالبان باید عاملان حمله به قسنولگری این کشور در مزار شریف را شناسایی و به پنجه عدالت بسپارند.
قنسولگری ایران در شهر مزار شریف روز دوشنبه (۱۶ اسد) در اعلامیهای که بهمناسبت بیستوپنجمین سال حمله به این نمایندگی سیاسی منتشر کرده، این حمله را “یادآور یکی از تلخترین روزها برای دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران” دانسته است.
هر چند در این 25 سال تهران حکایتهای متفاوت و متناقضی از این حمله روایت کرده است.
حالا ایران این حمله را یک “اقدام تروریستی” خوانده و در بیانیهای که منتشر شده گفته که روشنشدن ابعاد پنهان این مساله “بهعنوان یک مطالبهی قطعی دولت و ملت ایران قابل پیگیری میداند.”
در بیانیه گفته شده که “امیدواریم با شناسایی، معرفی و مجازات عاملان آن جنایت” شاهد تسکین آلام خانوادههای قربانیان باشیم.
در ۱۷ اسد ۱۳۷۷ و همزمان با ورود طالبان در شهر مزار شریف مرکز ولایت بلخ، قنسولگری ایران در این شهر مورد حمله قرار گرفت و هشت دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی کشته شدند.
در آن زمان ایران گروه طالبان را مسئول این حمله دانست، اما سران این گروه دستداشتن در حمله را رد کرده و آن را کار گروههای «خودسر» دانستند.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران امروز (سهشنبه ۱۷ اسد) در توییتی نوشت: “در ۱۷ مرداد/اسد ۱۳۷۷ طالبان به سرکنسولگری ج.ا.ایران در مزارشریف حمله کرد و جنایت آفرید.”
عبداللهیان خواستار روشن شدن ابعاد حادثه بهعنوان مطالبهای قطعی کشورش شده است.
از جانب دیگر اسلامآباد نیز گفته است که در ناآرامیهای اخیر این کشور افغانها دست دارند.
ظاهرا طالبان تهدیدها و هشدارهای دو کشور همسایه خود را جدی گرفته و اقدام به اعزام دهها بمبگذار انتحاری در مناطق مرزی به ویژه در سرحد با ایران کردهاتد.
کارشناشان میگویند با اینکه طالبان دیگر نگران جنگ و درگیری گسترده در داخل کشور نیستند، مناقشه در منطقه به نظر نمیرسد که به آخر رسیده باشد. به گفته آنها طالبان اینک باید خود را برای مناقشههایی تندتر و خطرناکتر با همسایگان خود آماده کنند.
خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده است با وجود تماسهای دیپلماتیک، طالبان برای جنگ آماده شده اند.
این خبرگزاری به نقل از منابع خود نوشته که هزاران نیروی مسلح گروه طالبان به همراه صدها بمبگذار انتحاری به اضافه صدها وسیله نقلیه نظامی و تجهیزات جنگی ساخت امریکا که برای طالبان رها شده به نزدیکی مرز ایران منتقل شده اند.
گفته شده که نارضایتی ایران و اسلامآباد از طالباان که نقش عمده و تعیین کننده در جنگ این گروه علیه ناتو و حکومت پیشین داشت، ادامه حکمرانی برای طالبان را سختتر میکند، نارضایتی که منطقه و افغانستان را در انتظار آبستن تحولات جدید قرار داده است.
محمد زرین، خبرنگار