رهبران ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی، در پایان نشست تاریخیشان در ریاض نتوانستند بر سر هیچ اقدام عملی علیه اسرائیل به توافق برسند.
این در حالیست که انواع پیشنهاد برای اقداماتی از این دست در نشست مطرح شد؛ از تندترین پیشنهاد که توسط ایران ارائه شد و از همه کشورهای عضو درخواست شد تا ارتش اسرائیل را «تروریست» اعلام کنند تا پیشنهادات ملایمتر مانند قطع روابط دیپلماتیک با اسرائیل که از سوی بشار اسد ارائه شد.
این نشست که در آخرین دقایق به عنوان «نشست مشترک سران اتحادیه عرب و سازمان همکاریهای اسلامی» معرفی شد، بازتاب روشنی بود از تضاد منافع عمیق میان کشورهایی که در ظاهر همگی به دلیل اکثریت جمعیتی مسلمان خود را در یک جبهه معرفی میکنند، اما در زمان عمل، هرکدام اولویتهای جداگانهای دارند.
در واقع دلیل اینکه ناگهان این نشست به عنوان یک اقدام مشترک با اتحادیه عرب معرفی شد این بود که در نشست اتحادیه عرب نیز بر سر اینکه این کشورها باید دست به چه اقدامی بزنند، توافقی حاصل نشد.
شاید این امیدواری در میان برخی کشورهای مخالف اسرائیل وجود داشت که در این نشست به دلیل حضور ایران و ترکیه که هر دو طرفدار تنبیه اسرائیل هستند، بخت بیشتری برای فشار بر کشورهای مخالف اقدام تنبیهی وجود دارد.
بر اساس آنچه دیپلماتهای عرب به برخی رسانهها گفتهاند، مشخصا لبنان و الجزایر در اتحادیه عرب پیشنهاد اخلال در رساندن نفت به اسرائیل را مطرح کرده بودند که با مخالفت امارات متحده عربی و بحرین روبهرو شده بود.
در نشست روز شنبه نیز، چندین ساعت بعد از اینکه سخنرانیهای رسمی سران کشورها به پایان رسید و عملا انتشار بیانیه پایانی، لحظه به لحظه به تاخیر میافتاد، سرانجام روشن شد که توافقی برای اقدامی مشترک علیه اسرائیل وجود ندارد.
در مقابل سران ۵۷ کشور بزرگ و پرجمعیت جهان درخواستی را مطرح کردند که بسیاریشان احتمالا هیچ امیدی به عملی شدن آن ندارند: تصویب قطعنامهای الزامآور در شورای امنیت برای پایان دادن به «تهاجم» اسرائیل.
حمایت قاطع امریکا از اسراییل
اسرائیل میگوید تا وقتی که گروگانهای این کشور آزاد نشوند، دست از تهاجم نظامی نخواهد کشید. دولت آمریکا نیز میگوید به طور اصولی از این موضع متحد دیرینهاش حمایت میکند و هرگونه قطعنامهای که دست و پای اسرائیل را از این نظر ببندد، وتو خواهد کرد.
این میان اگرچه آمریکا اصرار دارد که نگران نقض حقوق بشر و کشتار غیرنظامیان است، اما در عمل به دلیل ابعاد وسیع و بیسابقه حمله حماس به اسرائیل، تعداد قابل توجه گروگانهای اسرائیلی و مهمتر از همه اینها، ناکامی اسرائیل در آزاد کردن گروگانهایش در بیش از یک ماه گذشته، عملیات نظامی اسرائیل در غزه با مخالفت واشنگتن روبهرو نشده است.
قدرت کافی؛ شکاف عمیق
۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی، بدون شک قدرت کافی برای وارد کردن فشاری معنادار و جدی به اسرائیل را دارند. اما شکاف عمیقی که بین این کشورها وجود دارد موجب شده تا این کشورها هرگز نتوانند از این قدرت بهره ببرند.
نشست ریاض، به رغم ابعاد تاریخیاش در واقع به آیینه تمامنمای این شکاف جدی و عمیق تبدیل شد.
قطعنامه الزام آور شورای امنیت
در پایان نشست کشورهای شرکتکننده ادعای اسرائیل مبنی بر این که حمله به غزه برای «دفاع از خود است» را رد کردند.
در بیانیه پایانی، این کشورها خواستار آتش بس فوری در غزه، ورود کمکهای بشردوستانه به این منطقه و توقف صادرات تسلیحات به اسرائیل شدند.
در این بیانیه همچنین ضمن محکوم کردن اقدامات «وحشیانه» اسرائیل، خواستار صدور قطعنامهای قاطع و الزام آور در شورای امنیت سازمان ملل برای پایان دادن به «تهاجم» اسرائیل شدند.
ابراهیم رئیسی از ایران، بشار اسد از سوریه، رجب طیب اردوغان از ترکیه، عبداالفتاح السیسی از مصر، تمیم بن حمدآل ٍثانی، حاکم قطر و محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی از جمله شرکت کنندگان در این نشست بودند.
تا امروز قطعنامههای پیشنهادی که در آنها درخواست آتشبس مطرح بود توسط ایالات متحده آمریکا در شورای امنیت وتو شده است.
در نشست چی گفته شد؟
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران در نشست روز شنبه سازمان همکاریهای اسلامی، از کشورهای عضو این سازمان خواست تا ارتش اسرائیل را به فهرست «سازمانهای تروریستی» خود اضافه کنند.
او همچنین از تمامی کشورهای عضو که با اسرائیل رابطه دارند درخواست کرد که روابطشان را با این کشور قطع کنند.
رئیسجمهور ایران همچنین خواستار افزایش حمایتهای کشورهای اسلامی از مردم فلسطین شد.
تمیم بن حمد آل ثانی، حاکم قطر در این نشست گفت که کشورش در تلاش است تا با میانجیگری، زمینه آزادی گروگانهای اسرائیلی را فراهم کند و ابراز امیدواری کرد که به زودی در نوار غزه آتشبس بشردوستانه اعلام شود.
امیر قطر در نشست ریاض گفت: «جامعه بینالمللی در انجام مسئولیتهای قانونی و اخلاقیاش، شکست خورد.»
او افزود: «تا کی جامعه بینالمللی میخواهد با اسرائیل به شکلی رفتار کند که گویی این کشور فراتر از قانون است؟»
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه گفت که برای پیدا کردن یک راهحل دائمی برای مناقشه اسرائیلیها و فلسطینیها، باید یک کنفرانس بینالمللی برگزار شود.
او همچنین در این نشست گفت: «آنچه ما در غزه نیاز داریم، توقف چندساعته درگیری نیست، بلکه یک آتشبس دائمی باید اعلام شود.»
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی در نشست ریاض گفت که فلسطینیان با «جنگی بیسابقه با هدف نسلکشی» روبهرو هستند و از آمریکا خواست تا به اسرائیل برای توقف تهاجمش به غزه، فشار بیاورد.
آقای عباس گفت که فلسطینیها در برابر حملات اسرائیلیها به حفاظت بینالمللی نیاز دارند.
بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه در نشست ریاض گفت که هرگونه روند سیاسی با اسرائیل باید فورا متوقف شود.
او این اظهارات را در حالی بیان کرد که علاوه بر مصر و اردن، کشورهای امارات و بحرین نیز در سال ۲۰۲۰ روابطشان را با اسرائیل عادی کردند.
منبع:
بیبیسی فارسی