یازدهمین کنفرانس امنیتی هرات با عنوان «بازخوانی افغانستان – راهکارهای متفاوت» با حضور شمار زیادی از چهرههای سیاسی مخالف طالبان از جمله محمد اسماعیل خان، یکی از رهبران حزب جمعیت اسلامی افغانستان و شخصیتهای علمی، فعالان حقوق بشر، فعالان مدنی و نمایندگانی از کشورهای منطقه از روز (دوشنبه، ۶ قوس) در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان آغاز به کار کرد.
این کنفرانس دو روزه وضعیت کنونی و آینده افغانستان را مورد بحث قرار میدهد.
تاجیکستان تنها کشور همسایه افعانستان است که با حاکمیت طالبان در افغانستان مخالف بوده و میزیان اعضای ارشد جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود را برعهده دارد.
محمد اسماعیل خان، در نخستین اظهاراتش پس از دو سال، بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان را «دسیسه بزرگ جهانی» خواند و گفت به نظر میرسد گردانندگان «توافقنامه یک جانبه دوحه» از عملکرد خود در سپردن قدرت به طالبان پشیمان هستند.
او که برای شرکت در یازدهمین نشست امنیتی هرات از مشهد ایران به دوشنبه، پایتخت تاجیکستان آمده است، در پاسخ به سوال بیبیسی گفت حالا همه متوجه شدهاند که طالبان نه تنها تغییر نکرده بلکه نسبت به گذشته سختگیرتر هم شدهاند.
آقای اسماعیل خان تاکید کرد که مخالفان طالبان بیشتر از گذشته در حال نزدیک شدن به یکدیگر هستند و در صورت نتیجه ندادن مذاکره، مثل گذشته به شیوههایی رجوع خواهند کرد تا افغانستان را از این «شر» نجات دهند.
چرا طالبان از حضور در این نشست سرباز زدند؟
داوود مرادیان، رئیس انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان که برگزارکننده این نشست است میگوید در این نشست ۱۵۰ نفر از ۲۵ کشور و سازمانهای بینالمللی و دهها نفر از گروههای مختلف سیاسی شرکت کردهاند که «نویددهنده این است که جهان به طرف یک راه حل پساطالبانی جستجو میکند».
آقای مرادیان گفت که هدف این نشستها به روی هیچ جریان و چهره سیاسی بسته نیست و حتی از طالبان هم دعوت کردهاند.
آقای مرادیان گفت: «امسال حتی امیدوار بودیم که چهرههای نزدیک به طالبان در این نشست شرکت کنند و دولت تاجیکستان هم مخالفت نکردند اما طالبان ظرفیت گفتگو با هموطنان خود را ندارند.»
وضعیت زنان
در دومین پنل کنفرانس امنیتی هرات، تحت عنوان «آپارتاید جنسیتی: از سخن تا اتخاذ راهکارهای موثر»، شکریه بارکزی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، الیسا یاماموتو، مشاور ارشد حقوقی و سیاسی، شورای اتلانتیک آمریکا، بشرا گوهر، فعال حقوق زنان از پاکستان و پرویز کاوه، مدیر مسئول روزنامه هشت صبح افغانستان صحبت کردند.
در این بحث وضعیت زنان در افغانستان «اسفبار» خوانده شد، وضعیت در کشورهای منطقه و همسایه افغانستان مورد بحث و مقایسه قرار گرفت.
خانم بارکزی با انتقاد از کشورهای جهان در مورد عدم حمایت از زنان افغانستان گفت: «دولتهای جهان با نادیده گرفتن مردم و زنان افغانستان، جایگاه خود را در برابر مردم هم از دست خواهند داد. آنچه امروز مردم افغانستان تجربه میکنند، نتیجه تصمیمگیریهای نادرست شما در قبال این کشور است.»
خانم گوهر از «شجاعت» زنان افغانستان ستایش کرد و گفت: «این زنان افغانستان هستند که در حال حاضر در داخل و خارج از افغانستان در برابر اشغال طالبان مقاومت میکنند. آنها نه تنها برای حقوق خود بلکه برای حقوق زنان منطقه و فراتر از آن مبارزه میکنند.»
خانم یاماموتو راههای قانونی علیه «آپارتاید جنسیتی» را مورد بحث قرار داد و گفت: «معاهده جنایات علیه بشریت، راههای قانونی روشنی را برای قربانیان اپارتاید جنسیتی ارائه میکنند تا عاملان را مجبور به پاسخگویی بسازند.»
آقای کاوه گفت: «من اینجا هستم تا نشان دهم که مبارزه با آپارتاید جنستی چیزی نیست که فقط روی زنان برای مبارزه با آ» حساب کنیم. ما نیز بخشی از این مبارزه هستیم.»
رنگین دادفر اسپنتا، وزیر خارجه پیشین افغانستان در این نشست گفت از زمان بازگشت طالبان به قدرت «دهها هزار شهروند تحصیل کرده و آموزشدیده مجبور به فرار از کشور شدند. هزاران تن از زنان و مردان افغانستان به زندانها انداخته شدند، شکنجه شدند و عذاب دیدند.»
او افزود: «مبارزه پر فروغ زنان کشور ما برای رهایی و تحقق حقوق انسانی شان پرجلالترین نماد و نمود مبارزه مردم ما برای آزادی و دموکراسی است.»
او درباره دلیل بازگشت طالبان به قدرت گفت: «…طالبان در نتیجه ناکارایی دولت جمهوری اسلامی افغانستان و در پسامد دگرگونیهای ساختاری در نظام سیاسی جهانی و ایجابات نوین استراتژیک در سطح دنیا به قدرت رسیدند.»
آقای اسپنتا در ادامه اضافه کرد: «درست است که از به قدرترسیدن طالبان تا به امروز مبارزات مردم ما هنوز تا آن سطح نرسیده است که بتواند در کوتاهمدت به حاکمیت آنها پایان دهد اما انواع گوناگون مبارزه ادامه دارد. و تا زمانی که افغانستان به یک نظام عادلانه و برخاسته از آرای آزاد مردم دست یابد، ادامه خواهد یافت.»
محمد علم ایزدیار، از اعضای ارشد جبهه مقاومت ملی افغانستان و معاون مجلس پیشین سنای افغانستان میگوید که نشست امنیتی هرات در دوشنبه تاجیکستان فرصت بسیار مناسب برای بحث همهجانبه در مورد چالشهای افغانستان تحت کنترل طالبان است.
آقای ایزدیار به بیبیسی گفت که «جبهه مقاومت ملی» از تمام گزینهها از جمله گزینه جنگ برای نجات «مردم ما و کشورما» در برابر طالبان استفاده میکند.
در این کنفرانس چهار نشست برگزار میشود با عنوانهای: سیاهچاله امنیتی: مجموعه تراژدیها و تهدیدها، آپارتاید جنسیتی: از سخن تا اتخاذ راهکارهای موثر، صنعت کمکهای بشردوستانه تا کمکهای بشردوستانه بدون عوض، پایان اسلامیسم: بازگشت اسلامگرایی به اسلام تمدنی.
در نخستین نشست، محسن داور عضو پارلمان پاکستان، محمد حسین جعفریان نویسنده ایرانی و کارشناس ارشد مسائل امنیتی افعانستان، رحمتالله نبیل رنیس پیشین اداره امنیت ملی افغانستان، دیوید سیدنی دستیار سابق وزیر دفاع آمریکا، و دکتر ایستر زبیری رئیس تحلیلی سازمان ملل در مورد القاعده و افغانستان، وضعیت جدید امنیتی در افغانستان را به بحث خواهند گذاشت.
مایکل سمپل، معاون پیشین نماینده اتحادیه اروپا در افغانستان، یکی از سخنرانهای «نشست امنیتی هرات» در تاجیکستان بود.
او در مورد تاثیرگذاری کمکهای بشردوستانه گفته است: «به دلیل حاکمیت سختگیرانه طالبان از جمله منع فعالیت زنان، اصول و قوانین حاکم برکمکهای بشردوستانه غیرقابل اجرا است و تاثیرگذاری لازم را ندارد.»
آقای سمپل افزود طالبان در زمینه کمکرسانی حرف آخر را میزنند و «طالبان تعیین میکنند دریافتکننده کمکها کی باشد، طرف قراردادها کیها باشند و حالا طالبان مشخص کردهاند که کارمندان موسسات خیریه و کمکرسان چه کسانی باشند».
سخنگوی طالبان قبلاً اتهامات مشابه را رد کرده بود و گفته بود که هیچ دخالتی در روند کمکرسانی ندارند.
افراطگرایی دینی
محمد محق، نویسنده و پژوهشگر مطالعات اسلامی در این نشست در مورد افراطگرایی دینی در افغانستان و منطقه گفت بخشی از مشکلات به مسائل داخلی کشورهای اسلامی و بخش دیگری از آن به «سیاستهای بزرگ غرب نسبت به کشورهای اسلامی» برمیگردد.
آقای محق «ساختار و پارادایمهای بزرگ جهانی» را از عوامل اصلی، و فقر و بیکاری را از عوامل دست دوم در گرایش جوانان به افراطیت دینی دانست.
به نظر آقای محق، «رنسانس اسلامی که در پایان قرن ۱۸ در کشورهای اسلامی آغاز شد» با تحولات بزرگ سیاسی مانند انقلاب ایران و پیروزی ضیاءالحق در پاکستان و آغاز جنگ سرد متحول شد.
آقای محق در ارتباط با رویکرد طالبان گفت: «طالبان به ظاهر مشکل افغانستان هستند ولی طالبان به قله یک کوه یخ میمانند که نوک آن از آب بیرون زده است در حالی که بخشهای وسیعتری از کشورهای اسلامی در معرض این مشکل قرار دارند.»
منبع:
بیبیسی فارسی