سایههایی که از زمان شروع جنگ اسرائیل در غزه در حال گسترده شدن روی منطقه خاورمیانه بود، اکنون با کشتن صالح العاروری، یکی از رهبران ارشد حماس در لبنان، تیرهتر و وسیعتر شده است.
العاروری، نایب رئیس دفتر سیاسی حماس، در یک حمله پهپادی به جنوب بیروت کشته شد. او از چهرههای مهم گردانهای عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس، و متحدی نزدیک برای اسماعیل هنیه، رهبر این گروه بود. او در لبنان به عنوان هماهنگکننده بین حماس و حزبالله فعالیت میکرد.
حتی قبل از حملات ۷ اکتبر حماس و متحدانش به جنوب اسرائیل، حسن نصرالله، دبیر کل حزبالله لبنان درباره هرگونه هدف قرار دادن افراد در خاک لبنان و «واکنش قاطع» این گروه به چنین اقدامی هشدار داده بود.
اما حزبالله و متحدان ایرانیاش میدانند که شیوه واکنش آنها، الان و در میان آتش خصومتهایی که شعلهور شده، میتواند وضعیت جنگ و همین طور سرنوشت حزبالله را تغییر دهد.
بعد از شروع جنگ بر کسی پوشیده نبود که رهبران حماس بالاخره در خارج از غزه هدف قرار خواهند گرفت.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در ماه نوامبر هشدار داده بود که اسرائیل «علیه رهبران حماس، هر جا که باشند، عملیات خواهد کرد».
چند ماه قبل از آن، او به طور مشخص از صالح العاروری نام برده بود. نام معاون دفتر سیاسی حماس در فهرست تروریستی آمریکا هم قرار داشت و در سال ۲۰۱۸ جایزهای ۵ میلیون دالری برای او تعیین شده بود.
اسرائیل معمولا مسئولیت این گونه عملیاتها را رد یا تایید یا نمیکند، اما این جنگ طولانی شاهد فهرستی بلند از کشتنهای هدفمند بوده و تاریخی طولانی از تلافی و انتقامجویی.
اسرائیل اکنون خود را برای اقدام تلافیجویانه طرف مقابل آماده میکند. فراخوانهای رسایی از سوی رهبران حماس و متحدانشان، از خیابانهای مناطق اشغالی کرانه غربی گرفته تا مناطق و کشورهای دیگر، برای انتقامجویی به گوش میرسد.
حزبالله و حماس مجبور خواهند شد اقدامی تلافیجویانه انجام دهند، کاری که مشخص باشد آنها انجام دادهاند.
حزبالله در اولین بیانیه خود خواهان صبر و شکیبایی شده بود.
قبل از آن، این نیروی مجهز نظامی و سیاسی تلاش میکرد که درگیریها را تا حد ممکن به جنگ لفظی و حملات محدود مرزی در جنوب این کشور محدود کند تا از کشیده شدن پای لبنان به آتشافروزی پرهزینهای دیگر اجتناب کند.
کشتن یک فرمانده ارشد حماس که پیوندهایی قوی با حزبالله و ایران داشت، در یکی از پایگاههای اصلی حزبالله در جنوب بیروت، محاسبات این گروه را به هم زد. این گروه الان قاعدتا بیشتر به فکر انجام حملاتی چشمگیری در کوتاهمدت است تا این که به شیوه بازی خود در بلندمدت فکر کند.
حزبالله در مرزهای جنوبی لبنان -که الان وضعیت ناآرامی دارند- از حمایت قابل توجهی برخوردار است. اما در بیروت و نقاط دیگر، خاطره جنگ ویرانگر سال ۲۰۰۶ با اسرائیل، در کشوری که در داخل هم با بحرانهای متعددی روبرو است، همچنان در یادها مانده است.
این مسئله هم روشن است که رهبران اسرائیل تلاش میکنند از این فرصت برای ریشهکردن حزبالله در مرزهای شمالی خود حداکثر استفاده را بکنند.
انتقامها و حسابگریها
در حالی که اسرائيل نیروهای خود را در سرتاسر غزه و کرانه غربی، مستقر و متمرکز کرده، خصومتها در جبهه شمالی با حزبالله، هر چند متوقف نشده، اما مهار شده است.
آمریکا، نزدیکترین متحد اسرائیل، بارها درباره گسترش جنگ به درگیری با حزبالله هشدار داده است، جنگی که میتواند پیامدهای سهمگین و فراگیری داشته باشد.
بحران تازهای که با کشتن العاروری و شش نفر دیگر، از جمله دو فرمانده نظامی حماس به وجود آمده، در زمانی شکل میگیرد که تنشها در جبهههای دیگر هم در حال افزایش است؛ از جمله برای خطوط کشتیرانی در دریای سرخ که حوثیهای تحت حمایت ایران میگویند به کشتیهایی که با اسرائیل ارتباط دارند، حمله میکنند.
یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، اخیرا درباره ۷ آوردگاهی صحبت کرده که اسرائیل از سوی آنها تحت حمله است، از جمله یمن، لبنان، سوریه و عراق.
در حال حاضر در میان تشدید نگرانیها از گسترش جنگ، صدای درخواستها برای خویشتنداری بلندتر شده است، از پایتختهای غربی گرفته تا سیاستمداران لبنانی و نیروهای صلحبان حاضر در این کشور.
اما موضع اسرائیل از همان ابتدا کامل روشن بوده است.
هدف اسرائيل از این جنگ «نابودی حماس» است. و این یعنی هدف قرار دادن زیرساختها، رهبران نظامی و سیاسی، و مسیرهای تامین مالی.
با گذشت حدود سه ماه از آغاز جنگ، اسرائیل میداند که هنوز راه درازی در پیش دارد.
بسیاری از دشمنان اسرائیل، و همین طور دوستانش، این سوال را مطرح میکنند که آیا از بین بردن حماس با نیروی نظامی امکانپذیر است. همزمان آمار سرسامآور تلفات غیرنظامی این جنگ و وضعیت فاجعهبار انسانی در غزه، بر درد عمیق و خشم نهفته از اسرائیل دامن میزند.
با وجود عملیات تعقیب بیسابقه نیروهای اسرائیلی، به نظر میآید که طراحان اصلی حملات ۷ اکتبر حماس به جنوب اسرائیل -از جمله یحیی سنوار- هنوز جایی در غزه پنهان هستند.
مرگ العاروری در لبنان توجهها را به ترکیه و قطر جلب خواهد کرد که میزبان رهبران حماس هستند و تصور میشود که نسبت به لبنان امنیت بیشتری دارند.
از سویی ماجرا برای خانوادههای اسرائيلی هم که عزیزانشان هنوز جایی در غزه گروگان هستند، گران تمام شده است. یکی از اولین تلفات کشتن این رهبر ارشد حماس، توقف مذاکرات غیر مستقیم دو طرف در قاهره درباره یک تبادل دیگر میان گروگانها با زندانیان فلسطینی در اسرائیل بوده است.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل همچنان اصرار داد که «فقط فشار آوردن جواب میدهد.»
اسرائیل الان به وضوح فشار را بیشتر کرده است.
منابع:
نویسنده: لیز دوست، خبرنگار ارشد بینالمللی، بیبیسی
منبع: بیبیسی