ورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا روز چهارشنبه ۵ جون از مکانی در آلبانی بازدید کرد که دولتش قصد دارد آنجا یک کمپ برای اسکان هزاران مهاجری دایر کند که از دریا وارد ایتالیا میشوند.
خانم ملونی در سال ۲۰۲۳ میلادی قراردادی را با آلبانی امضا کرد تا بر اساس آن، بخشی از پناهجویانی که از مسیر مدیترانه خود را به ایتالیا میرسانند، به این کشور منتقل شوند و در آنجا به درخواستهای پناهندگیشان رسیدگی شود.
موضوع توافق چیست؟
بر اساس این توافق که در اولین مرحله برای پنج سال اجرا میشود، قرار است سالانه ۳۶ هزار مهاجر از ایتالیا به بندر شنگین آلبانی که در حدود ۷۵ کیلومتری جنوب تیرانا پایتخت این کشور واقع است، منتقل شوند.
به پروندههای متقاضیان نیز در مرکزی که در همان نزدیکی در پایگاه هوایی موسوم به “چاده” ساخته خواهد شد، رسیدگی میشود و این مرکز گنجایش پذیرش تا ۳ هزار متقاضی را خواهد داشت.
تمام تاسیساتی که در این دو مرکز دایر میشوند، توسط ماموران ایتالیایی اداره خواهند شد و تحت صلاحیت سیستم قضایی ایتالیا کار خواهند کرد.
با این حال، امنیت خارجی این مراکز توسط نگهبانان آلبانیایی تامین خواهد شد.
آیا هر مهاجری را میتوان به آلبانی اعزام کرد؟
اگر به طور کوتاه به این پرسش پاسخ داده شود باید گفت “خیر”، فقط پروندههای آن دسته از مهاجرانی که از کشورهایی میآیند که ایتالیا آنها را «امن» میداند، در آلبانی بررسی خواهند شد.
در حال حاضر ۲۱ کشور از جمله بنگلادش، مصر، ساحل عاج و تونس در فهرست کشورهایی قرار دارند که ایتالیا آنها را «امن» توصیف کرده است. تنها در سال ۲۰۲۳ میلادی ۵۶ هزار و ۵۸۸ مهاجر از این چهار کشور وارد ایتالیا شدند.
خانم ملونی همچنین در سال ۲۰۲۳ میلادی اعلام کرد که زنان باردار، خردسالان و سایر افراد آسیب پذیر به آلبانی فرستاده نخواهند شد.
اجرای این پروژه چقدر برای ایتالیا هزینه دارد؟
دولت ایتالیا هنوز در باره هزینه این پروژه چیزی نگفته است. اما بررسی گزارشهای پارلمان این کشور درباره هزینههای برنامهریزی شده، حاکی از آن است که هزینه اجرایی کردن این توافق بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ میلادی حدود ۶۱۰ میلیون یورو خواهد بود.
شیوه اجرای پروژه چگونه است؟
طرح دولت ایتالیا این است که مهاجران غیرقانونی که سعی دارند خود را با قایق به ایتالیا برسانند، پس از تحویل گرفتن در دریا مستقیماً به آلبانی فرستاده شوند.
خانم ملونی همچنین گفته است که مقامات تلاش خواهند کرد به این دسته از درخواستهای پناهندگی ظرف ۲۸ روز جواب دهند.
قرار بود این پروژه در جون ۲۰۲۴ آغاز شود اما کار ساختمانهای این مرکز هنوز کامل نشدهاند و بنا بر حدس و گمان روزنامههای ایتالیایی، احتمالا اولین دسته از مهاجران تا قبل از اکتبر یا نوامبر به آنجا منتقل نخواهند شد.
هر کدام از متقاضیان که درخواستشان پذیرفته شود به ایتالیا برگردانده میشوند؛ البته از هم اکنون پیشبینی میشود که تقریبا همه درخواستها رد شوند، زیرا کشورهایی که مهاجران از آنها آمدهاند «امن» تلقی میشوند.
آنهایی که درخواستشان رد شده نیز دوباره به ایتالیا منتقل و تا زمان بازگرداندن به کشورهایشان در مراکزی نگهداری قرار می گیرند.
با این حال، منتقدان میگویند که روند بازگرداندن این مهاجران بسیار کند خواهد بود زیرا بسیاری از کشورها از بازپسگیری شهروندان خودداری میکنند یا تنها تعداد محدودی را میپذیرند.
خیلیها میگویند که بسیاری از این مهاجران نیز پس از دریافت دستور اخراج، از این مراکز ناپدید و در سراسر اروپا پراکنده میشوند.
از این معامله چه چیزی عاید ایتالیا میشود؟
به گفته مقامات ایتالیایی، این قرارداد میتواند منجر به کاهش ازدحام بیش از حد مهاجران در مراکز پذیرش در داخل خاک این کشور شود.
با این وجود منتقدان میگویند که هدف از این کار، صرفا منصرف کردن مهاجران در همان مبدأ آفریقا برای ورود به دریا است زیرا اکنون این ترس وجود دارد که آنها به آلبانی کشوری فقیر و خارج از اتحادیه اروپا فرستاده میشوند.
آلبانی از این معامله چه سودی میبرد؟
خانم ملونی قول داده که در ازای این توافق، از عضویت آلبانی در اتحادیه اروپا حمایت کند.
آلبانی با این کار همچنین به بقیه اروپا نشان میدهد که مایل است به این بلوک ۲۷ عضوی، برای حل یکی از مشکلات جدی سالهای اخیر این اتحادیه کمک کند.
آلبانیاییها همچنین میگویند که این راهی برای تشکر از ایتالیا است که هزاران آلبانیایی را که پس از سقوط کمونیسم در سال ۱۹۹۱ میلادی از فقر فرار کردند، پذیرفته است.
این توافق چه تفاوتی با معامله بریتانیا با رواندا دارد؟
طرح بریتانیا بسیار متفاوت از ابتکار ایتالیاست. یکی از تفاوتهای اصلی این است که مهاجرانی که به رواندا فرستاده میشوند باید در این کشور واقع در آفریقای مرکزی بمانند، حتی اگر وضعیت پناهندگی را کسب کنند.
تفاوت دیگر این است که بر خلاف رواندا، کسانی که به آلبانی فرستاده میشوند توسط کنوانسیون اروپایی حقوق بشر محافظت میشوند.