وزرای خارجه بریکس با انتشار اعلامیهای مشترک در 54 ماده، خواستار مبارزه جدی و پیگیر با گروههای تروریستی در خاک افغانستان شدند، اعضای دایمی این سازمان گفتند که برای مبارزه با تروریزم در افغانستان باید کنوانسیون جامعه مبارزه با تروریزم در سازمانملل تصویب شود.
در نشست ورزای خارجه بریکس که روز دوشنبه (21 جوزا) در شهر نیژنی نوگورود روسیه برگزار شد، نمایندگان پنج عضو جدید یعنی ایران، عربستان سعودی، مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی در کنار اعضای دایم آن روسیه، هند، چین، برزیل و آفریقای جنوبی حضور داشتند.
در این نشست اعضا توافق کردند که همکاری در زمینه مبارزه با تروریسم را باید گسترش دهند.
در اعلامیه منتشر شده به حل و فصل “فوری و مسالمتآمیز” بحران جاری در افغانستان اشاره شده و تاکید شده است که اطمینان حاصل شود گروههای تروریستی از خاک افغانستان توانایی حمله به دیگر کشورها را ندارند.
در اعلامیه همچنین گفته شده که بریکس از “نقش مهم و موثر ساختارها و پلتفورمهای منطقهای و کشورهای همسایه افغانستان” که منجر به حل مسالمتآمیز بحران در افغانستان شود، استقبال میکند.
نگرانی بریکس چیست؟
روسیه، چین و ایران روابط نزدیکی با رژیم طالبان دارند. روسیه در سال ۲۰۱۷، «فرمت مسکو» را برای گفتوگو و برقراری صلح در افغانستان راهاندازی کرد که تاکنون پنج دوره آن برگزار شده است.
جمهوری اسلامی ایران هم سال گذشته «کمیته تماس منطقهای برای افغانستان» را راهاندازی کرد که شنبه گذشته، دومین دور آن با حضور نمایندگان روسیه، چین و پاکستان در تهران برگزار شد. طالبان که در چهار نشست از پنج نشست فرمت مسکو شرکت کردهاند، در دومین نشست کمیته تماس منطقهای برای افغانستان در تهران حضور نیافتند.
کشورهای منطقه به ویژه روسیه، آسیای میانه و جمهوری اسلامی ایران از گسترش فعالیتهای داعش خراسان در افغانستان نگراناند، طالبان مدعیاند که گروههای تروریستی مانند داعش در افغانستان ازبین رفته و قدرت حمله به بیرون از افغانستان را ندارند. اما وزرای خارجه بریکس با اشاره به حمله مرگبار داعش خراسان به سالن کنسرت کروکوس در حومه مسکو، هرگونه اقدام تروریستی را صرف نظر از انگیزه، زمان، مکان و عامل آن، جنایتکارانه و توجیهناپذیر خواندند و بهشدت محکوم کردند.
شرکتکنندگان نشست بریکس در مسکو بر تعهدشان برای مبارزه با تروریزم در همه اشکال از جمله تروریزم فرامرزی و تامین مالی آن و مقابله با فراهم کردن پناهگاهها برای گروههای تروریستی، تاکید کردند.
حتی در اعلامیهای منشتر شده از سوی وزرای خارجه بریکس از استفاده روزافزون “ترویستها” از فناوری “نو ظهور” اظهار نگرانی شده و گفته شد: “سازوکارهای مقابله با افزایش استفاده تروریستها و حامیان آنها از فناوریهای نوظهور و در حال تکامل مانند اینترنت و سایر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی از جمله شبکههای اجتماعی، باید تقویت یابد.”
هر چند برخی اعضای بریکس ارتباطات نزدیک با رژیم طالبان دارند اما کارشناسان میگویند که سیاست آنها در امر مبارزه با “ترویزم” شفاف نیست.
برقراری ارتباط محتاطانه با افغانستان
وزرای خارجه بریکس گفتند که افغانستان مستقل، یکپارچه، صلحآمیز و بدون جنگ/مواد مخدر و در نبود گروههای تروریستی به نفع کشورهای منطقه و جهان است.
هر چند در اعلامیهای این سازمان اعضای بریکس به تعامل و یا نزدیکی با طالبان تشویق و ترغیب نشده اما به صراحت گفت شده که: “ما خواستار اقدامهای قابلمشاهده و قابلتایید بیشتر در افغانستان هستیم تا اطمینان حاصل شود که تروریستها از خاک افغانستان استفاده نمیکنند.”
از جانب دیگر، اعضای بریکس به تداوم کمکهای بشردوستانه به افغانستان تاکید کردند، تا به گفته این سازمان، حقوق اساسی همه افغانها از جمله زنان و دختران و اقلیتهای قومی تامین شود.
در حال حاضر روسیه از حامیان اصلی رژیم طالبان در دنیا شناخته میشود، این کشور حتی به مشوره طالبان به دلیل آنچه حضور نمایندگان جامعه مدنی در نشست قبلی دوحه خوانده شد، از شرکت در آن خودداری کرد، به نظر میرسد که زنان و اقلیتهای قومی در افغانستان تا رسیدن به حقوق شان راه درازی را پیشرو دارند، راهی که در حال حاضر سر منزل مقصود معلوم نیست.