ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در یک نوار صوتی از اختلافها میان طالبان سخنگفته است، او همزمان تاکید کرده که دامنزدن به این اختلافات به نفع طالبان نیست.
هر چند او در باره این اختلافات با جزییات صحبت نکرده اما گفته او حاضر است از رهبری طالبان کنار برود مشروط بر اینکه طالبان به اختلافات موجود پایان دهند.
در فایل صوتی که تلویزیون ملی افغانستان تحت کنترول طالبان پخش کرد، معلوم میشود که ملا هبتالله این سخنرانی را در خطبههای نماز عید قربان در قندهار در جنوب افغانستان مطرح کرده است.
در این نوار صوتی، ملاهبتالله از اختلافات میان طالبان به شدت اظهار نگرانی کرده و به طالبان توصیه کرده که “اختلافات را به دوستیها” تبدیل کند.
رهبر طالبان گفته است که می تواند یک گروه را از طریق گروهی دیگر [اشاره به گروههای قبیلوی در بدنه طالبان] کنار بزند، اما این کار را نمیکند.
رهبر طالبان نگران چیست؟
در حدود سه سال که طالبان به قدرت رسیدند، گزارشهای متعددی از بروز اختلافات شددید میان طالبان حکایت دارد. برخیها میگویند که اختلافات میان طالبان جدی است.
کارشناسان میگویند هر چند اختلافات بین رهبران طالبان باعث ایجاد تنش در درون این رژیم نوپا شده است اما بعید به نظر میرسد که این اختلافات منجر به وقوع جنگ داخلی بین جناحهای مختلف طالبان در کوتاه مدت شود.
رهبران طالبان میدانند که وقوع جنگ داخلی آشکار بین جناحهای طالبان میتواند سبب نابودی این رژیم شود، و توانایی آن را برای کنترل افغانستان به مخاطره اندازد. به نظر میرسد که این یکی از مهمترین عواملی است که به رغم بالا گرفتن اختلافها رهبر طالبان تلاش میکند که این گروه را منسجم نگه دارد.
بیشتر این اختلافها ناشی از برتربینی قبیلههای قومی است که ریشه دیرینه در سیاست قدرتهای حاکم در عصر معاصر افغانستان دارد.
اختلافات که علنی میشود
در ماههای گذشته برخی رهبران طالبان به طور علنی از ملاهبتالله انتقاد کرده و شماری هم تلویحا سیاستهای رهبرشان را نقد کردند. گفته شده علنی شدن این اختلافات نشانگر این است که سران طالبان نتوانسته برای مدیریت بحران در افغانستان به توافق برسند.
در فبروری امسال، سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان و رهبر شبکه حقانی، در یک سخنرانی در جمع حامیان خود در ولایت خوست، از رهبری طالبان بابت انحصار کردن قدرت در قندهار و ناتوانی در رهبری رژیم انتقاد کرد. او به صراحت گفت که ملاهبتالله نتوانسته مشکلات مردم افغانستان را حل کند. همزمان برخی سران طالبان به طور ضمنی از این انتقادهای حقانی حمایت کردند.
محمد یعقوب، وزیر دفاع طالبان نیز به رهبران این گروه هشدار داد که دچار “کبر و غرور” نشوند و به “خواستههای مشروع ملت” گوش دهند.
گروه یکپارچه؟!
پیشتر، شورای تحقیقات بینالمللی امور مذهبی موسوم به “آیآرسیآرای” مستقر در اسلامآباد در پژوهشی اعلام کرد که طالبان در بین خود اختلافات متفاوتی دارد و گروه یکپارچه نیست.
به گفته این سازمان، رهبران و اعضای بلندپایه طالبان در بین خود تفاوتها و اختلافهای ایدیولوژیک، قبیلهای-منطقهای و سازمانی دارند.
در این پژوهش گفته شده که رژیم طالبان به لحاظ ایدیولوژیک به طالبان” تندرو” و نسبتا “میانهرو” تقسیم شدهاند. این پژوهش براساس گفتگو با مقامات طالبان تهیه شده است.
در سه سال گذشته، برخی رهبران طالبان ساز مخالف با رهبری نواختند، حتی برخی آنها به دستور رهبر طالبان مبنی بر ممنوعیت تحصیل و کار زنان به شدت مخالفت کردند.
گفته شده که غرب به ویژه امریکا تلاش دارد تا برای رسیدن رهبران “میانهرو” طالبان به قدرت مانند سراجالدین حقانی سرمایهگذاری کند.
به نطر میرسد که برخی رهبران طالبان از سیاستهای تندروانه ملاهیبتالله در قبال پذیرفتن شروط جامعهجهانی برای به رسمیت شناخته شدن رژیم طالبان ناراض اند. این رهبران به این باوند که ادامه این گونه سیاست حاکمیت طالبان را به مخاطره میاندازد.
به باور آنها عذل ملاهبتالله از قدرت خطر کمتری نسبت به مخالفت با خواستهای جامعه جهانی دارد.
محمد زرین