بیست و چهارمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، ااز روز پنجشنبه (۱4 سرطان) در آستانه پایتخت قزاقستان برگزار شد. در این نشست دو روزه که با شعار “تقویت گفتوگوهای چند جانبه – تلاش برای صلح و توسعه پایدار” آغاز به کار کرده است مسایل مختلف مورد بحث قرار گرفت از جمله اوضاع افغانستان در همسایگی کشورهای عضو این سازمان.
سران و نمایندگان کشورهای روسیه، قزاقستان، هند، ایران، چین، قرغیزستان، پاکستان، تاجیکستان، اوزبیکستان، بلاروس، مغولستان، آذربایجان، قطر، امارات متحده عربی، ترکیه و ترکمنستان در این نشست حضور داشتند.
نظر اغلب کشورهای شرکتکننده در این نشست از جمله سازمانملل در باره افغانستان حامل پیامی مشخصی بود اینکه افغانستان ممکن به مرکز تروریزم تبدیل شود، نگرانی ترس از اوضاع افغانستان در بیانیه کشورهای شرکتکننده از جمله تاجیکستان به وضوح قابل درک است.
تاجیکستان در همسایهگی افغانستان از نخستین روزهای که طالبان قدرت را گرفتند، بارها از تبدیل شدن افغانستان به پایگاه تروریزم در منطقه اظهار نگرانی کرده است.
به نظر میرسد که حالا اغلب کشورهای عضو شانگهای درک کردند که نگرانی تاجیکستان از گسترش تروریزم از افغانستان چندان بیجا هم نیست. طوریکه این نگرانی در بیانیه سازمان به وضوح دیده میشود.
برخی رسانهها از جمله ریانووستی خبرگزاری دولتی روسیه از اینکه در اطراف افغانستان “کمربند امنیتی” ایجاد شود استقبال کرد است.
به گزارش ریانووستی در متن بیانیه سازمان شانگهای به ایجاد کمربند امنیتی در اطراف افغانستان تاکید شده و پس از سه سال حاکمیت طالبان، کشورهای عضو شانگهای از این طرح حمایت و استقبال کرده اند.
پیامی مشخصی که از این طرح میتواند گرفت این است که کشورهای آسیای میانه و اعضای شانگهای نگران اوضاع در افغانستان هستند.
امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان طرح ایجاد کمربند امنیتی در اطراف افغانستان را در سال ۱۴۰۱ در نشست سازمان پیمان امنیتی جمعی مطرح کرده بود.
او در آن زمان گفته بود که به منظور پیشگیری از خطرات، ایجاد یک کمربند امنیتی در اطراف افغانستان ضروری است. تاجیکستان از اعضای اصلی سازمان همکاری شانگهای و سازمان پیمان امنیت جمعی است.
متحد روسیه در مبارزه با ترویزم
در حالیکه اعضای شانگهای طرح ایجاد کمربند امنیتی در اطراف افغانستان را تصویب کردهاند، اما روسیه گفته که طالبان متحد مسکو در مبارزه با تروریزم است.
ولادیمیر پوتین در آستانه به خبرنگاران گفت: “طالبان قدرت را در افغانستان کنترول میکنند و از این نظر، آنها قطعا متحدان ما در مبارزه با تروریسم هستند.”
او گفته است که مسکو با طالبان در تماس است و سیگنالهایی را از سوی طالبان برای مبارزه با تروریزم دریافت کرده است.
در همینحال، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل خطاب به اعضای شانگهای گفته است که برای تمامی کشورها مهم است که از شکلگیری افغانستان به «محل تروریزم» جلوگیری کنند.
با اینکه سران کشورهای آسیای میانه با بیم و امید اوضاع افغانستان را زیر نظر دارند، اعضای شانگهای بر تشکیل دولت فراگیر در افغانستان تاکید کردهاند. اعضای این سازمان تشکیل دولت فراگیر با مشارکت نمایندگان همه گروههای قومی و سیاسی را تنها راه دستیابی به صلح پایدار در افغانستان خواندند.
هرچند بعضی از این کشورها با طالبان روابط اقتصادی و دیپلوماتیک دارند، اما هیچ یک این کشورها طالبان را به رسمیت نمیشناسند.
دعوت نشدن طالبان در نشست شانگهای نشان میدهد که این سازمان هنوز طالبان را به عنوان رژیم حاکم در افغانستان نپذیرفته است. از سوی هم ایجاد کمربند امنیتی در اطراف افغانستن برای طالبان پیامی خوبی نیست. رژیم طالبان در حالیکه تلاش دارد روابط سیاسی و اقتصادی خود را با دنیا گسترش دهد، حالا باید منتظر کشیدن کمربند امنیتی در اطراف افغانستان باشد. کمربندی که در نگاه اول این پیام را میرساند که “شما قابل” اعتماد نیستید.
نویسنده: محمد زرین