خبرگزاری پل: با تصرف برقآسای چندین شهر از جمله حلب، حماه و به تازگی حمص بدست شورشیان افراطی وابسته به “هیئت تحریر شام” افغانهای مقیم سوریه را به شدت نگران کرده است.
گزارش شده است که دستکم هزار شهروند افغانستان از جمله 330 خانواده در سوریه در منطقه شیعهنشین “سیده زینب” در حومه دمشق زندگی میکنند.
این مهاجران از شیعیان افغانستان و اغلب از قوم هزاره هستند که از چندین سال بدینسو در سوریه زندگی میکنند. این مهاجران کارت پناهندگی دارند و انتظار دارند که کمیساریای عالی پناهندگی سازمان ملل زمینه انتقال آنها را به کشور سومی فراهم کند.
در یک هفته گذشته شورشیان “هیئت تحریر شام” حملات گسترده خود را به هدف تسخیر دمشق پایتخت سوریه آغاز کردند. تازهترین گزارشها حاکی از آن است که گروههای شورشی تا فاصله ده کیلومتری جنوب دمشق پیشروی کردهاند. این تحولات پس از آن رخ داد که شورشیان کنترول ولایت جنوبی درعا را به دست گرفتند.
در شمال پایتخت، گزارشها حاکی از آن است که شورشیان به رهبری اسلامگرایان ورود به شهر حمص را آغاز کردهاند.
از دمشق هم گزارش شده است که معترضان مجسمه حافظ اسد، پدر بشار اسد، رئیسجمهور را سرنگون کردهاند.
ترس از قتلعام
افغانهای مقیم سوریه میگویند که آنها نگران هستند بدست شورشیان افراطی بیفتند، شورشیان که اغلب آنها “شیعیان” را “مهدور الدم” میدانند.
مهدورالدم از اصطلاحات فقه اسلامی است و به فردی اطلاق میشود که خونش باطل بوده و قانون از آن حمایت نمیکند. به این ترتیب قتل چنین فردی مستوجب دیه یا قصاص نمیشود.
محمد رسول ( اسم مستعار)، شهروند افغانستان مقیم شهر حمص که از ۱۵ سال پیش با خانوادهخود در سوریه زندگی میکند، به ایندیپندنت فارسی گفته است: “سفارتخانه دیگر کشورها از جمله ایران و عراق، شهروندانشان را از دمشق و دیگر شهرهای سوریه خارج کردند و سایر کشورها هم در حال خارج کردن شهروندانشاناند اما ما جایی برای رفتن و راهی برای خروج از سوریه نداریم.”
به گفته رسول، با حملات مخالفان رژیم بشار اسد و سقوط شهر حلب، مهاجران افغان در وحشت عمیق به سر میبرند. او توضیح داد که بیشتر مهاجران افغان ساکن سوریه از قوم هزاره و شیعهمذهباند. آنها در منطقه سیده زینب در حومه دمشق زندگی میکنند.
او گفت: “مخالفان ویدیوهایی را در شبکههای اجتماعی منتشر و تهدید میکنند که شیعهها را میکشند. ما مهاجریم و هیچ سهمی در جنگ و سیاست نداریم، اما از اینکه به دلیل شیعه بودن قتل عام شویم، در هراسیم.”
رسول در پاسخ به این پرسش که اگر شهر دمشق، پایتخت سوریه، سقوط کند و به دست مخالفان رژیم بشار اسد بیفتد، برای مهاجران افغان ساکن این شهر چه اتفاقی خواهد افتاد گفت: “محتملترین اتفاق قتلعام مردان و به اسارت گرفتن زنان و کودکان افغان به دست مخالفان و به ویژه گروههایی است که با انگیزه مذهبی میجنگند.”
لشکر فاطمیون؟!
رسول میگوید دلیل وحشت مهاجران افغان در سوریه این است که مخالفان دولت بشار اسد آنها را با لشکر فاطمیون اشتباهی بگیرند و یا اینکه با همدستی با این لشکر آنها را متهم کنند.
نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۹۲ لشکر فاطمیون را از میان مهاجران افغان ساکن ایران و مردان جوان ساکن شهرها و روستاهای شیعهنشین افغانستان تشکیل داد و هدف آن را مبارزه با داعش کمک به رژیم بشار اسد اعلام کرد.
این لشکر یکی از بازیگران اصلی در جنگ داخلی سوریه قلمداد میشود و احتمال داده شده است که شمار اعضای آن تا ۲۰ هزار نفر برسد.
محمد رسول که با خانوادهاش در حمص، در ۱۰ کیلومتری میدان جنگ، حضور دارد، میگوید پس از جنگ داخلی سوریه، نگاه مردم این کشور و بهویژه اهل سنت به مهاجران افغان تغییر کرد و بسیاری بدون تفکیک، همه مهاجران افغان را به اتهام عضویت در لشکر فاطمیون هدف آزار و اذیت قرار میدهند.
رسول میگوید که سابقه مهاجرت افغانها به سوریه به سال ۱۹۴۰ برمیگردد و طی این سالها، شماری از بازرگانان، کسبه، روحانیون و افرادی که به دنبال پناهندگیاند، از مسیرهای مختلف از جمله ایران، ترکیه و عراق به سوریه پناه آوردهاند. به گفته این مهاجر افغان، پیش از جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ حدود پنج هزار شهروند افغانستان در شهرهای مختلف این کشور زندگی میکردند و بسیاری از آنان کسبوکارهای پررونقی داشتند و در بخشهای املاک و مستغلات، رستورانداری، هتلداری و مغازهداری کار میکردند.
تا اوایل ۲۰۲۴، حدود چهار هزار مهاجر افغان به کمک سازمان ملل از سوریه به دیگر کشورها از جمله به کشورهای اروپایی پناهنده شدند، اما هنوز یک هزار نفر در این کشور باقی ماندهاند.
دردسر تازه برای مهاجران افغان
سلطان، از مهاجران افغان ساکن سوریه که با خانواده در شهرک سیده زینب در حومه دمشق زندگی میکند، میگوید هزاران نفر از شیعیان سوری از دیگر شهرها به شهرک شیعهنشین سیده زینب پناه آوردهاند و این امر سبب شده است تا افغانهای کرایهنشین خانههای محل اقامت خود را از دست بدهند.
به گفته او، به دلیل ازدحام و تراکم جمعیت صاحبان خانهها از افغانها خواستهاند که ملکیت شانرا ترک کنند تا اقاربت و بستگان صاحبان خانه در آنجا مسکن گزین شوند.
سلطان افزود که بسیاری از آوارگان محلی افراد مسلحیاند که پس از سقوط روستاها و شهرها، به دمشق میآیند. «روز پنجشنبه، هنگامی گروهی از افراد مسلح به خانه یک مهاجر افغان در شهرک سیده زینب وارد شدند، یک زن عضو این خانواده از وحشت سکته کرد و لحظاتی بعد جان باخت.»
واکنش رژیم طالبان به تحولات سوریه
رژیم طالبان تا کنون رسما به تحولات سوریه واکنش نشان نداده و گزارش شده است که این رژیم هیچ تصمیمی برای تخلیه افغانهای ساکن در این کشور تا اکنون ندارد.
افغانستان در سوریه سفارت ندارد و نزدیکترین سفارت این کشور به سوریه در اردن مستقر است که دیپلماتهای دولت پییشن افغانستان آنرا اداره میکنند.
مهاجران افغان ساکن سوریه میگویند دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به درخواستهای آنان برای ایجاد سازوکار محافظتی توجهی نکرده و هنوز هیچ تماسی با سفارت افغانستان در اردن برقرار نشده است.
هنوز معلوم نیست که با سقوط دمشق به دست شورشیان “هیئت تحریر شام” و دیگر گروههای شورشی چی سرنوشتی در انتظار مهاجران افغان مقیم سوریه خواهد بود. مهاجران که از ترس طالبان و جنگ در افغانستان فرار کردند و حالا در یک شرایط سخت و بلاتکلیفی قرار گرفتند. مهاجران که نه امکانات برای ماندن دارند و نه شرایطی برای فرار.
محمد زرین