صدو پنجاوپنج سال پیش مثل امروز یعنی دهم جوزای ۱۲۴۶خورشیدی که با ۳۱ می ۱۸۶۷میلادی برابری میکرد، مولانا “محمدقاسم نانوتوی” و رفقایش در روستای به نام “دیوبند” از توابع شهر سهارنپور در ۱۵۰ کیلومتری شمالشرقی دهلینو، دور هم جمع شدند و “دارالعلوم دیوبند” را تأسیس کردند.
این که انگیزه آنان از افتتاح این دارالعلوم چه بود، کاری نداریم ولی همینقدر میدانیم که آنچه امروز در افغانستان میگذرد، اساس آن ۱۵۵ سال پیش در روستای دیوبند گذاشته شد.
روزی که دارالعلوم دیوبند آغاز به کار کرد، افغانستان به دلیل خانهجنگی بین فرزندان امیردوست محمدخان، با مشکلات متعددی روبرو بود اما یک مشکل را که مادر مشکلات است، نداشت. این مشکل افراطگرایی دینی است که اکنون افغانستان با آن دچار شده است و ریشه در مکتب دیوبندی دارد.
مکتبی که دیدگاهها و ایدههای خشن، خُشک، تُند و جزماندیشش از بدو تأسیس تاکنون، خونِ صدها هزار انسان بیگناه را در سراسر جهان به خصوص در هند، پاکستان و افغانستان به زمین ریخته است.
ماجرای گرفتاری افغانستان و بلکه منطقه در شعلههای آتش مکتب دیوبندی از آنجا آغاز شد که ۴۰ روز از جدایی پاکستان از هند میگذشت. تاریخ، ۲۳ سپتامبر سال ۱۹۴۷میلادی برابر ۳۱ سنبله ۱۳۲۶خورشیدی را نشان میداد که مولانا عبدالحق از شاگردان مکتب دیوبندی با حمایت جنرالها/ژنرالهای پاکستانی، “دارالعلوم حقانیه” شعبه پاکستانی مکتب دیوبندی را در منطقه “اکوره ختگ” در ایالت خیبر پشتونخوا پاکستان افتتاح کرد.
دارالعلوم حقانیه از آن زمان تاکنون، تا جایی که محل آموزش علوم دینی باشد، همواره عقبه فکری ارتش پاکستان در جنگهای نیابتی این کشور مانند منازعه کشمیر و سپس جنگهای افغانستان بوده است. در واقع، کمتر جنگی در تاریخ معاصر در کشورهای اسلامی رخ داده که در آن ردپای از شاگردان مدرسه دارالعلوم حقانیه دیده نشود.
با توجه به محتوا و روش آموزش در این حوزه و همچنین سوابق طالبان آن، به مدرسه دارالعلوم حقانی، لقب دانشگاه جنگ و جهاد دادهاند. به همین خاطر «شبکه حقانی» که شاخه نظامی دارالعلوم حقانیه است، به عنوان یکی از خطرناکترین و با تجربهترین گروههای شبهنظامی در جهان شناخته میشود.
طبق گفته سراجالدین حقانی رهبر فعلی این شبکه، تنها وی ۱۰۵۰ عامل انتحاری را در جنگ دو دهه اخیر در افغانستان به کار گرفت.
رابطه شبکه حقانی با دارالعلوم حقانیه چنان آشکار و علنی است که «جلالالدین حقانی» از فرماندهان سابق جهادی و بنیانگذار شبکه حقانی، پسوند خود را از مدرسه حقانی گرفته و در حال حاضر نیز بسیاری از اعضای طالبان با داشتن پسوند حقانی، به رابطه با دارالعلوم حقانی افتخار میکنند.
طبق اعتراف اخیر مولانا “یوسفشاه” سخنگوی مدرسه دارالعلوم حقانیه، در حال حاضر حداقل هشت عضو کابینه طالبان از اعضای مدرسه حقانیه هستند؛ همان مدرسهای که شعبه پاکستانی مکتب دیوبندی است.
خلاصه کلام این که امروز، سالروز روشن شدن آتشی در منطقه دیوبند است که بعداً به مناطق قبایلی پاکستان کشیده شد و سرانجام شعلههای آن دامان افغانستان را هم فراگرفت و این کشور را سوزاند و هستونیست ملتش را به باد داد.
محمد مرادی