مقامهای دولت پاکستان و ترکمنستان روز پنجشنبه (18 جوزا) طرح مشترکی را برای اجرای پروژه خط لوله گاز موسوم به “تاپی” امضا کردند. از جانب پاکستان مصدق مالک، وزیر نفت و مسقط بابایف، وزیر دولت و رئیس شرکت ترکمن گاز، توافق جدید را در اسلامآباد امضا کردند.
این دو کشور توافق کردند که پروژه تاپی به سرعت کارش را آغاز کند.
پاکستان با بحران کمبود گاز روبهروست و میخواهد اجرای پروژه تاپی سرعت بگیرد، این خط لوله گاز از طریق افغانستان به پاکستان و سپس به هند میرسد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان پس از امضای توافق به خبرنگاران گفت که با توجه به شرایط جهانی، انرژی به یک چالش واقعی تبدیل شده است و کشور در حال توسعه مانند پاکستان، به اقدامات سریع برای بررسی گزینههای انرژی نیاز دارد.
او اجرایی شدن پروژه تاپی را برای اقتصاد منطقه مهم خواند. به گفته آقای شریف، این پروژه با تضمینهای ملموس و شرایط و ضوابط مورد توافق، به تامین گاز طبیعی منطقه کمک میکند.
وابستگی پاکستان به گاز وارداتی بهصورت مستمر در حال افزایش است، زیرا منابع داخلی گاز این کشور سالانه ۹ درصد کم میشود.
در حال حاضر بیشترین مصرف گاز در پاکستان را نوع الانجی تشکیل میدهد که از کشور قطر وارد میشود.
وابستگی بیشازحد پاکستان به گاز وارداتی از قطر، این کشور را با بحران کمبود گاز مواجه کرده است.
خط لوله گاز تاپی سالانه حدود ۳۳ میلیارد مترمکعب گاز را از ترکمنستان به افغانستان، پاکستان و هند انتقال خواهد داد.
افغانستان سالانه حدود ۵۰۰ میلیون دالر بابت ترانزیت گاز عاید به دست میآورد و ۱۲ هزار نفر نیز برای اجرای این پروژه به کار مشغول میشوند.
همچنین افغانستان میتواند در ۱۰ سال نخست سالانه ۵۰۰ میلیون مترمکعب گاز را از این خط لوله به دست بیاورد، در ۱۰ سال دوم این مقدار به یک میلیارد مترمکعب و در ۱۰ سال سوم به ۱.۵ میلیارد مترمکعب خواهد رسید.
در سالهای گذشته بیثباتی و حملات طالبان، مانع اجرایی شدن پروژه تاپی شد.
تاپی، بزرگترین و مهمترین پروژه انتقال گاز در منطقه است. این پروژه نخست در اواسط دهه ۹۰ میلادی زمانی که طالبان در قدرت بودند، کلید خورد.
با وقوع حوادث یازدهم سپتامبر و تغییر نظام در افغانستان، پروژه تاپی برای سالهای زیادی به فراموشی سپرده شد، تا اینکه در سال ۲۰۱۰ و در زمان ریاستجمهوری حامد کرزی برای نخستین بار موافقتنامه اجرای پروژه تاپی به امضای رهبران چهار کشور رسید.
قرار شد کار عملی این پروژه در سال ۲۰۱۴ آغاز شود و در سال ۲۰۱۷ به بهرهبرداری برسد، اما بار دیگر این پروژه متوقف شد تا در سال ۲۰۱۵ بار دیگر فاز اجرایی آن در داخل خاک ترکمنستان آغاز شد.
اکنون با گذشت نزدیک به ۳۰ سال از آغاز پروژه تاپی، کشورهای ذینفع در این پروژه امیدوارند که روند لولهگذاری پروژه در افغانستان بیدرنگ آغاز شود.
طالبان که از کمکهای خارجی محروماند، بهشدت برای اجرای پروژه مشتاقاند.
سران طالبان تعهد کردند که امنیت کامل پروژه را در داخل خاک افغانستان تامین خواهند کرد.
هزینه ساخت این پروژه هرچند در سال ۲۰۱۵ حدود ۱۰ میلیارد دالر محاسبه شده بود، اما بعدا به بیش از ۱۲ میلیارد دالر افزایش یافت.
شرکت ترکمن گاز که مجری اصلی این پروژه است، حدود ۸۵ درصد هزینه این پروژه را میپردازد و سه کشور افغانستان، پاکستان و هند هرکدام ۵ درصد هزینههای آن را متقبل شدهاند.